जागतिक तेल संकट अटळ? होर्मुझमधील तणावामुळे 'सेफ्टी बफर' झाले रिकामे; IMF चा गंभीर इशारा.

आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने (IMF) जागतिक अर्थव्यवस्थेला तेलाच्या संभाव्य मोठ्या संकटाबाबत सावध केले आहे. अमेरिका-इराण तणाव आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतील नाकेबंदीमुळे जगाने पहिल्या तेल संकटाचा धक्का पचवला खरा, पण आता भविष्यातील संकटांचा सामना करण्यासाठी जगाकडे कोणतीही तयारी उरलेली नसल्याचे आयएमएफचे म्हणणे आहे.

संसाधनांची कमतरता: सुरुवातीच्या संकटकाळात जगाने जे 'सेफ्टी बफर' (आणीबाणीचा साठा) वापरले, ते आता जवळपास संपले आहे. भविष्यात तेलाचा पुरवठा विस्कळीत झाल्यास जगाकडे या संकटाचा सामना करण्यासाठी कोणतेही अतिरिक्त साठे किंवा पर्याय उपलब्ध नसतील.

 

संकटातून कसे वाचले जग? पहिल्या तेल संकटाच्या वेळी तीन गोष्टींमुळे जग सावरले होते:

१) अनेक देशांनी इंधन वापर कमी केला आणि वीज निर्मितीसाठी पर्यायी ऊर्जेचा वापर वाढवला.

२) अमेरिका, रशिया, व्हेनेझुएला आणि गयाना यांसारख्या देशांनी तेलाचे उत्पादन वाढवले.
३) अनेक देशांनी आपल्या आपत्कालीन साठ्यातील तेलाचा वापर केला.

IMF ची भीती: आता हे तिन्ही घटक कमजोर झाले आहेत. अतिरिक्त उत्पादन मर्यादा गाठली आहे, तेलाची बचत शक्य तितकी झाली आहे आणि आपत्कालीन साठा रिकामे झाला आहे. त्यामुळे उद्या पुन्हा पुरवठा थांबला, तर जग या धक्क्यातून सावरणे कठीण होईल.

सल्ला: IMF ने देशांना केवळ सध्याच्या परिस्थितीवर लक्ष न देता भविष्यासाठी तयारी करण्याचा सल्ला दिला आहे. यामध्ये आपत्कालीन साठे पुन्हा भरणे, ऊर्जेचे इतर स्रोत बळकट करणे आणि तेलाच्या आयातीसाठी केवळ एकाच प्रदेशावर अवलंबून न राहता धोरण बदलणे यांचा
समावेश आहे.