रायगडच्या इतिहासात मोलाची भर; नांदगावात सापडला १४ व्या शतकातील राजा हंबीरराव यांचा शिलालेख

मुरूड (रायगड): रायगड जिल्ह्यातील मुरूड तालुक्यातील नांदगाव येथे इतिहासाची साक्ष देणारा एक अत्यंत दुर्मिळ असा १४ व्या शतकातील शिलालेख सापडला आहे. या शिलालेखात 'राजा हंबीरराव' यांच्या अस्तित्वाचा उल्लेख असून, यामुळे कोकणच्या आणि विशेषतः ठाणे-रायगड पट्ट्यातील १४ व्या शतकातील इतिहासावर नवा प्रकाश पडला आहे.

कुठे सापडला हा शिलालेख?
मुरूडमधील नांदगाव येथील 'भवानी पाखाडी' परिसरात जनार्दन चोरघे यांची नारळ-सुपारीची वाडी आहे. या वाडीमध्ये हा ऐतिहासिक शिलालेख आढळून आला. मुरूडचे प्रसिद्ध इतिहास अभ्यासक अनिकेत अशोक पाटील यांनी या शिलालेखाचे वाचन केले असून, त्यांच्या संशोधनातून अनेक रंजक माहिती समोर आली आहे.

शिलालेखाचा तपशील:

काळ: हा शिलालेख इसवी सन १३६७-६८ (शके १२८९) मधील आहे.

उल्लेख: शिलालेखात ठाणे-कोकण भागात राज्य करणाऱ्या 'राजा हंबीरराव' यांचा उल्लेख "श्रीमत्य प्रौढिप्रताप चक्रवर्ती महाराजाधिराज" असा करण्यात आला आहे.

गावांची नावे: विशेष म्हणजे, १४ व्या शतकातही या भागातील गावांची नावे कशी होती, याचा पुरावा यात मिळतो. यात नांदिगौ (नांदगाव), मरुड (मुरुड) आणि चेउळ (चौल) या गावांचा स्पष्ट उल्लेख आहे.

विषय: राजा हंबीररावाचा प्रधान 'सिहीप्रो' याने नांदगावमधील एक वाडी (बागेचा भाग) ४०० द्राम या किमतीला घेऊन ती दान केल्याचा किंवा वाटून दिल्याचा मजकूर यावर कोरलेला आहे.

महत्त्व:
या शिलालेखाच्या शोधामुळे १४ व्या शतकातील मराठी भाषेवर असलेला मुसलमानी भाषेचा प्रभाव आणि तत्कालीन राज्यव्यवस्था समजण्यास मदत होणार आहे. या ऐतिहासिक शोधामुळे इतिहास संशोधकांमध्ये उत्साहाचे वातावरण असून, हा शिलालेख कोकणच्या वैभवशाली वारशाचा एक महत्त्वाचा पुरावा मानला जात आहे.