इथे शिव्या देणे मानले जाते शुभ! सातारा जिल्ह्यातील बोरी व सुखेड येथे नागपंचमीच्या दिवशी रंगतो महिलांचा अनोखा 'बोरीचा बार'; शिव्यांच्या लाखोलीत जपली जाते अनोखी परंपरा

महाराष्ट्राच्या संस्कृतीत सणावारांना आणि विविध लोकपरंपरांना खूप मोठा इतिहास आणि महत्त्व आहे. बऱ्याचदा काही परंपरा अत्यंत वेगळ्या आणि कुतूहलाचा विषय ठरतात. सातारा जिल्ह्यातील खंडाळा तालुक्यामध्ये असणाऱ्या बोरी आणि सुखेड या दोन्ही गावांमध्ये अशीच एक अत्यंत अनोखी, रंजक आणि महाराष्ट्राचे सांस्कृतिक वैविध्य दर्शवणारी परंपरा आजही अत्यंत उत्साहात जपली जाते. नागपंचमीच्या दुसऱ्या दिवशी या दोन्ही गावांच्या सीमेवर किंवा मध्यातून वाहणाऱ्या ओढ्याकाठी महिलांचा 'बोरीचा बार' भरतो, ज्यामध्ये महिला एकमेकींना जाहीरपणे शिव्या देऊन हा उत्सव साजरा करतात. यंदाही हा पारंपरिक बोरीचा बार अत्यंत उत्साही वातावरणात पार पडला.

मिळालेल्या सविस्तर माहितीनुसार, नागपंचमीच्या दुसऱ्या दिवशी दरवर्षी बोरी व सुखेड या गावांमधील महिला मोठ्या संख्येने एकत्र येतात. दोन्ही गावांच्या मध्यातून वाहणाऱ्या ओढ्याच्या दोन वेगवेगळ्या तीरांवर (किंवा काठांवर) बोरी आणि सुखेड गावच्या महिला आमनेसामने येऊन उभे राहतात. तुतारी, ढोल, डफडे, ताशा आणि पिपाणी यांसारख्या पारंपरिक वाद्यांच्या गजरात आणि हलगीच्या तालावर हा बार भरवला जातो. या अनोख्या उत्सवाच्या सुरुवातीला दोन्ही बाजूंच्या महिला एकमेकींना हातवारे करत आणि उच्च आवाजात शिव्यांची लाखोली वाहतात. ऐकायला जरी हे विचित्र वाटत असले, तरी यामागे कोणतीही कटूता किंवा राग नसून ही एक वर्षांनुवर्षे चालत आलेली आनंदाची आणि मनोरंजनाची लोकपरंपरा आहे.

यंदाच्या वर्षी ओढ्याला पाणी असल्यामुळे दोन्ही बाजूंच्या महिलांनी सुरुवातीला ओढ्याच्या काठावर उभे राहत एकमेकींवर शब्दांचे व शिव्यांचे बाण सोडत या 'बोरीच्या बाराची' सुरवात केली. काही वेळानंतर दोन्ही बाजूकडील महिलांनी पाण्यात उतरत एकमेकींवर पाणी उडवत आनंद साजरा केला. साधारण पाऊण तास चाललेल्या या अनोख्या कार्यक्रमानंतर दोन्ही गावांतील महिलांनी परस्परांमधील सर्व दुजाभाव विसरत एकत्र येत ओढ्याकाठी व मंदिरासमोर झिम्मा, फुगडी, फेर धरत पारंपरिक गाणी गाऊन श्रावण महिन्याचा व सणाचा खऱ्या अर्थाने आनंद लुटला.

या अनोख्या प्रथेबद्दल ग्रामस्थांचे असे म्हणणे आहे की, यामागे कोणतीही अंधश्रद्धा किंवा आपसात मतभेद नसून ही केवळ पिढ्यानपिढ्या चालत आलेली मनोरंजक सांस्कृतिक परंपरा आहे, जी दोन्ही गावांचे नाते अधिक घट्ट करते. या कार्यक्रमादरम्यान कोणतीही कायदा व सुव्यवस्थेची समस्या निर्माण होऊ नये, म्हणून लोणंद पोलीस ठाण्याच्या सहाय्यक पोलीस निरीक्षकांच्या मार्गदर्शनाखाली महिला पोलिसांसह मोठा पोलीस फौजफाटा तैनात करण्यात आला होता. पोलिसांच्या चोख बंदोबस्तात हा संपूर्ण उत्सव अत्यंत शांततेत आणि पारंपारिक उत्साहात पार पडला.