The Burden of Family Planning Still Falls on Women: Despite Male Sterilization Being Safer and Easier, Women Account for 98% of Procedures in Maharashtra.

पुणे: कुटुंब नियोजनासाठी पुरुषांची नसबंदी (Vasectomy) ही महिलांच्या नसबंदीच्या (Tubectomy) तुलनेत अधिक सोपी, सुरक्षित आणि कमी वेळात होणारी शस्त्रक्रिया मानली जाते. मात्र, महाराष्ट्रातील आकडेवारी पाहता, आजही कुटुंब नियोजनाचा मोठा भार महिलांच्या खांद्यावरच असल्याचे भीषण वास्तव समोर आले आहे.

बातमीचे मुख्य मुद्दे:

दोन टक्क्यांपेक्षाही कमी पुरुषांचा सहभाग: २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात राज्यात एकूण २ लाख ८१ हजार कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया झाल्या. यामध्ये महिलांच्या शस्त्रक्रियांची संख्या २ लाख ७५ हजार इतकी होती, तर पुरुषांच्या केवळ ६ हजार ४६२ शस्त्रक्रिया झाल्या.
टक्केवारीतील तफावत: या एकूण शस्त्रक्रियांमध्ये महिलांचे प्रमाण तब्बल ९७.७० टक्के आहे, तर पुरुषांचे प्रमाण केवळ २.३० टक्के इतके नगण्य आहे.
सामाजिक मानसिकतेचा अडथळा: पुरुष नसबंदीमुळे शारीरिक क्षमता किंवा लैंगिक जीवन प्रभावित होईल, यासारख्या चुकीच्या समजुतींमुळे आजही पुरुष या शस्त्रक्रियेकडे पाठ फिरवत असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
महिलांवरील शारीरिक ताण: महिलांची नसबंदी (Tubectomy) ही एक मोठी शस्त्रक्रिया आहे, ज्यामध्ये अनेकदा गुंतागुंत निर्माण होऊ शकते. असे असूनही, केवळ सामाजिक दबाव आणि पुरुषी मानसिकतेमुळे ही जबाबदारी महिलांना स्वीकारावी लागत आहे.
प्रशासकीय प्रयत्न अपुरे: सरकारी रुग्णालयांमध्ये नसबंदीसाठी आर्थिक प्रोत्साहन दिले जाते आणि जनजागृती मोहीम राबवली जाते, तरीही अपेक्षित बदल होताना दिसत नाही.