कोल्हापुरात माळढोक पक्ष्याचा शिरकाव?; राधानगरी अभयारण्याजवळ पक्षी दिसल्याच्या दाव्याने खळबळ, वन विभाग सतर्क"

कोल्हापूरच्या राधानगरी वन्यजीव अभयारण्याजवळ अत्यंत दुर्मिळ मानल्या जाणाऱ्या 'माळढोक' (Great Indian Bustard) पक्ष्याचे दर्शन झाल्याचा दावा काही महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांनी केला आहे. हा दावा सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर वन्यजीव प्रेमींमध्ये मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे. मात्र, वन विभागाने या वृत्ताची अद्याप अधिकृत पुष्टी केलेली नाही.

नेमका प्रकार काय? राधानगरी अभयारण्यातील एका भागात काही विद्यार्थ्यांनी एका मोठ्या आकाराच्या पक्ष्याचे छायाचित्र आणि व्हिडिओ घेतल्याचे सांगण्यात येत आहे. हा पक्षी माळढोक असावा, असा प्राथमिक अंदाज व्यक्त केला जात आहे. हा पक्षी अतिशय दुर्मिळ असून तो प्रामुख्याने सोलापूर आणि अहमदनगरसारख्या कोरड्या गवताळ प्रदेशात (Grasslands) आढळतो. पश्चिम घाटातील सदाहरित अशा राधानगरीसारख्या भागात त्याचे दिसणे हे तज्ज्ञांसाठीही आश्चर्याचे आणि अभ्यासाचा विषय ठरणारे आहे.

वन विभागाची भूमिका: माहिती मिळताच कोल्हापूर वन विभागाने तातडीने शोधमोहीम राबवली. वरिष्ठ वन अधिकाऱ्यांनी घटनास्थळी जाऊन पाहणी केली, परंतु त्यांना माळढोक पक्ष्याबद्दल कोणतेही ठोस पुरावे किंवा अधिकृत नोंद आढळली नाही. वन विभागाच्या मते: १. अधिकृत पुष्टीचा अभाव: माळढोक हा पक्षी गवताळ प्रदेशात राहणारा आहे. राधानगरीसारख्या घनदाट आणि डोंगराळ भागात त्याचे वास्तव्य असण्याची शक्यता कमी आहे. त्यामुळे हा पक्षी माळढोकच होता की इतर कोणताही मोठा पक्षी, याबाबत संभ्रम आहे. २. स्थलांतराचा प्रश्न: जर हा खरोखर माळढोक असेल, तर त्याने आपल्या नेहमीच्या अधिवासापासून (सोलापूर/अहमदनगर) इतक्या दूर प्रवास का केला, हा संशोधनाचा विषय आहे. काही संशोधकांच्या मते, पक्षी नवीन अधिवासाच्या शोधात किंवा अन्नाच्या शोधात भरकटले जाऊ शकतात. ३. तपास सुरू: वन विभागाने या परिसरातील स्थानिक नागरिक आणि पक्षी निरीक्षकांकडून अधिक माहिती गोळा करण्यास सुरुवात केली आहे.

महत्त्वाचे: दुसरीकडे, भारतीय पक्षीशास्त्रातील संशोधनानुसार, माळढोक पक्षी अधिवासाच्या शोधात लांबचा पल्ला गाठू शकतात, हे यापूर्वीही सिद्ध झाले आहे. तरीही, राधानगरीतील या sightings बाबत वन विभागाने सावध भूमिका घेतली असून, अधिकृत पुष्टी झाल्याशिवाय त्यावर भाष्य करणे टाळले आहे. सध्या या पक्ष्याचा शोध घेण्यासाठी वनाधिकारी आणि पक्षी तज्ज्ञांचे पथक कार्यरत आहे.