सातारा: जिल्ह्यात सापडले अत्यंत दुर्मिळ लांब मानेचे मऊ पाठीचे कासव; वन्यजीवप्रेमींमध्ये कुतूहल आणि आश्चर्याचे वातावरण!

सातारा: जिल्ह्यातून एक अत्यंत रंजक आणि निसर्गप्रेमींचे लक्ष वेधून घेणारी बातमी समोर आली आहे. महाराष्ट्रातील जैवविविधतेने नटलेल्या सातारा परिसरात एक अतिशय दुर्मीळ प्रजातीचे लांब मानेचे आणि मऊ पाठीचे कासव (Long-Necked Soft-Backed Turtle) आढळून आले आहे. या अनोख्या आणि दुर्मिळ जलचर प्राण्याला पाहण्यासाठी व त्याच्याविषयी माहिती मिळवण्यासाठी स्थानिक नागरिकांसह वन्यजीवप्रेमींनी मोठी गर्दी केली होती. सामान्यतः आढळणाऱ्या कठीण पाठीच्या कासवांपेक्षा पूर्णपणे वेगळी शारीरिक रचना असणारे हे कासव असल्यामुळे पर्यावरण अभ्यासकांमध्येही याविषयी मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे.

या दुर्मिळ कासवाची खास वैशिष्ट्ये

निसर्गाच्या अफाट आश्चर्यांपैकी एक मानल्या जाणाऱ्या या मऊ पाठीच्या आणि लांब मानेच्या कासवाची रचना इतर सामान्य कासवांपेक्षा अगदी भिन्न असते. १. मऊ व चपटी पाठ (Soft Carapace): इतर कासवांच्या पाठीवर कठीण आणि हाडांची ढाल असते, परंतु या प्रजातीच्या कासवाची पाठ मऊ, चपटी आणि त्वचेच्या आवरणासारखी असते, ज्यामुळे ते पाण्यात अत्यंत वेगाने आणि चपळाईने पोहू शकतात. २. लांब मान (Long Neck): या कासवाची मान अत्यंत लांब असते, जी त्यांना पाण्यात शिकार पकडण्यासाठी किंवा चिखलात लपून बसून सावजावर तापा मारण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरते. ते धोक्याची चाहूल लागताच आपली लांब मान झटपट झाकून घेऊ शकतात. ३. पाणथळ अधिवास: हे कासव प्रामुख्याने गोड्या पाण्याच्या नद्या, तलाव आणि पाण्याचा प्रवाह असलेल्या पाणथळ जागी वास्तव्य करते. चिखलात किंवा वाळूत स्वतःला लपवून राहणे हा त्यांचा नैसर्गिक स्वभाव असतो.

वन्यजीव संवर्धन आणि सुरक्षेचा प्रश्न

सध्याच्या काळात नद्यांचे प्रदूषण, पाणथळ जागांचे नष्ट होणारे क्षेत्र आणि मानवी हस्तक्षेप यामुळे अशा दुर्मीळ जलचर प्राण्यांचे अस्तित्व धोक्यात आले आहे. सातारा परिसरात हा दुर्मिळ जीव आढळल्यानंतर स्थानिक नागरिकांनी आणि वन्यजीव रक्षकांनी तात्काळ याची माहिती वनविभागाला दिली. वनविभागाच्या अधिकाऱ्यांनी घटनास्थळी धाव घेत या कासवाला सुरक्षित आपल्या ताब्यात घेतले. प्राथमिक तपासणीनंतर या कासवाला कोणत्याही प्रकारची दुखापत झाली नसल्याचे स्पष्ट झाले असून, त्याच्या सुरक्षित पुनर्वसनासाठी आणि नैसर्गिक अधिवासात (सुरक्षित नदी किंवा जलाशयात) सुखरूप सोडण्यासाठी वनविभागाकडून योग्य ती कार्यवाही करण्यात आली आहे. या घटनेमुळे सातारा जिल्ह्यातील समृद्ध वन्यजीव संपदेची पुन्हा एकदा प्रचिती आली आहे.