मॉन्सूनने घेतला विदर्भातून अधिकृत निरोप; एल-निनोच्या तीव्र प्रभावामुळे यंदा परतीचा पाऊसही बेपत्ता, बळीराजाची चिंता वाढली!

नागपूर: नैऋत्य मोसमी वारे अर्थात मॉन्सूनची परतीच्या दिशेने वाटचाल आता वेगाने सुरू झाली असून, त्याने विदर्भातूनही अधिकृतपणे आपला निरोप घेतला आहे. यंदाच्या हवामान हंगामात एल-निनोच्या (El-Nino) तीव्र प्रभावामुळे मॉन्सूनने संपूर्ण महाराष्ट्रासह विशेषतः विदर्भातील नागरिकांची आणि शेतकऱ्यांची घोर निराशा केली आहे. गेल्या अनेक दशकांमध्ये किंवा जवळपास दोन दशकांमध्ये पहिल्यांदाच नागपूरसह संपूर्ण विदर्भात अपेक्षेपेक्षा अत्यंत कमी पावसाची नोंद करण्यात आली आहे, ज्यामुळे हवामान विभागासह कृषी तज्ज्ञांचीही चिंता वाढली आहे.

यंदाच्या पावसाळ्यात सुरुवातीपासूनच पावसाचे चित्र विस्कळीत आणि अनियमित राहिले. विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये मान्सूनने दगा दिल्याने सरासरी पर्जन्यमानाचा टक्का मोठ्या प्रमाणावर घसरला. विशेषतः परतीचा पाऊस (Retreating Monsoon), ज्यावर रब्बी पिकांची आणि उत्तर पावसाळ्यातील ओलाव्याची भिस्त असते, तो यंदा पूर्णपणे गायब झाल्याचे चित्र दिसत आहे. एल-निनोच्या जागतिक हवामान बदलावरील परिणामांमुळे मान्सूनचा परतीचा प्रवास कोरडाच राहिला असून, अपेक्षित असा पाऊस पडलाच नाही.

हवामान अभ्यासकांच्या मते, मॉन्सूनच्या या अवेळी आणि कोरड्या माघारीमुळे विदर्भातील पाणीसाठे, भूजल पातळी तसेच शेतीचे गणित पूर्णपणे कोलमडण्याची भीती निर्माण झाली आहे. अनेक जिल्ह्यांत पावसाअभावी पिके धोक्यात आली असून शेतकऱ्यांसमोर आर्थिक संकट उभे ठाकले आहे. या संपूर्ण हवामान बदलाच्या स्थितीवर हवामान खात्याकडून सतत लक्ष ठेवून पुनरावलोकन केले जात असून, आगामी काळात उद्भवणाऱ्या दुष्काळी किंवा पाणीटंचाईच्या परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी प्रशासनालाही सतर्क राहण्याचे संकेत दिले जात आहेत.