फोटो बदलण्याची प्रक्रिया काय?Image Credit source: गुगल
Mahatma Gandhi Picture on Banknotes: भारतीय चलनी नोटांवर राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांचा फोटो आहे. महात्मा गांधी यांच्याशिवाय पाठीमागील बाजूस इतरही काही ठिकाणांची वा इतर फोटोंचं प्रचलन आहे. पण महात्मा गांधींचा फोटोही कायम आहे. गेल्या काही वर्षात महात्मा गांधींचा फोटो बदलण्याच्या चर्चेनेच चांगलाच जोर धरला होता. मोदी सरकारची हा तिसरा कालावधी आहे. अद्याप याविषयीचा कोणताही निर्णय अद्याप झालेला नाही. महात्मा गांधी यांचा फोटो हटवण्याच्या चर्चेवरून मध्यंतरी चांगला वाद पेटला होता. पण हा असा काही निर्णय झाला नाही. पण नोटेवरून फोटो हटवण्याची काय असते प्रक्रिया?
महात्मा गांधी यांचा फोटो बदलला जाऊ शकतो का?
तांत्रिकदृष्ट्या विचार करता महात्मा गांधी यांचा फोटो भारतीय चलनी नोटावरून हटवल्या जाऊ शकतो. अर्थात आतापर्यंत केंद्र सरकारने अथवा भारतीय रिझर्व्ह बँकेकडे असा कोणताही प्रस्ताव वा अशी कोणतीही योजना अजिबात नाही. RBI ने अनेकदा हे स्पष्ट केले आहे की, चलनी नोटांमध्ये बदल करण्याविषयी, डिझाईन बदलण्याविषयी अवा फोटो बदलाविषयी कोणताही निर्णय विचाराधीन नाही.
मागणी आणि वाद
वेळोवेळी भारतीय नोटांवर गुरूदेव रविंद्रनाथ टॅगोर, नेताजी सुभाषचंद्र बोस, छत्रपती शिवाजी महाराज, राणी लक्ष्मीबाई यांच्यासह काही धार्मिक आणि सांस्कृतिक प्रतिकाचा समावेशाची मागणी करण्यात आली आहे. अर्थात लक्ष वेधण्यासाठी अशी मागणी करण्यात येत असल्याचे समोर आले आहे. ही एक मागणी आहे. पण त्यामागे ठोस कारण समोर आलेले नाही
चलनी नोटांवर आरबीआयचा कायदेशीर अधिकार
भारतीय चलनाचे नियंत्रण आणि अंमलबजावणीबाबत आरबीआय अधिनियम 1934 मध्ये स्पष्ट करण्यात आले आहे. या अधिनियमाच्या कलम 22 अंतर्गत भारतीय रिझर्व्ह बँकेकडे चलनी नोटा चलनात आणण्याचे एकमेव अधिकार आहे. याचा अर्थ या निर्णय प्रक्रियेत इतर संस्थेला हस्तेक्षप करता येत नाही. या संस्थेव्यतिरिक्त दुसर्या संस्थेला तो अधिकार नाही.
जर नोटेवरील फोटोत काही बदल कराया असेल तर ही प्रक्रिया आरबीआयकडून करण्यात येऊ शकते. आरबीआयच्या सेंट्रल बोर्डाकडून सर्वात अगोदर सुरक्षा, छपाईची शक्यता, खर्च आणि जनतेची अनुकूलता याविषयीचा प्रस्ताव विचाराधीन आणू शकते.
अर्थात आरबीआय अंतिम निर्णय घेऊ शकत नाही. आरबीआय अधिनियमाच्या कलम 25 अंतर्गत बँकेच्या नोटांचे डिझाईन, स्वरुप, साहित्य आणि खर्चासाठी केंद्र सरकारकडून मंजूरी घ्यावी लागते. याचा अर्थ सरकार आरबीआयच्या शिफारशी, तांत्रिक बाबी आणि लोकभावना यांचा विचार करून अंतिम निर्णय घेऊ शकते.
शहर
- नाशिक: मुंबई-ठाण्यातील जुगाऱ्यांचा नाशिकरोड रेल्वे स्थानकात अड्डा; पोलिसांनी वेशांतर करून टाकलेल्या छाप्यात १३ जण जेरबंद
- नाशिक: रामकुंडावर छठपूजेसाठी ऑईल पेंटने नावे लिहिणाऱ्यांना मोठा दणका; नाशिक महापालिकेकडून दंडात्मक कारवाई
- पुणे: दादांच्या अचूक प्रश्नांसमोर वरिष्ठ सनदी अधिकारीही पडायचे निरुत्तर; उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदेंकडून अजितदादांच्या कडक शिस्तीचे व कामाच्या अचूकतेचे भरभरून कौतुक
- पुणे: दादा, तुमचा प्रवास अर्धवट राहिला असेल; पण तुमच्या स्वप्नांचा प्रवास आम्ही पूर्ण करू; अजित पवारांच्या पुतळ्याच्या अनावरणप्रसंगी सुनेत्रा पवार भावुक
महाराष्ट्र
- नागपूर: पोलिसांचा मोठा दणका! प्रतिबंधित नायलॉन मांजाच्या ७८ चकऱ्या जप्त, एक जण जेरबंद
- नाशिक: मुंबई-ठाण्यातील जुगाऱ्यांचा नाशिकरोड रेल्वे स्थानकात अड्डा; पोलिसांनी वेशांतर करून टाकलेल्या छाप्यात १३ जण जेरबंद
- नाशिक: रामकुंडावर छठपूजेसाठी ऑईल पेंटने नावे लिहिणाऱ्यांना मोठा दणका; नाशिक महापालिकेकडून दंडात्मक कारवाई
- पुणे: दादांच्या अचूक प्रश्नांसमोर वरिष्ठ सनदी अधिकारीही पडायचे निरुत्तर; उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदेंकडून अजितदादांच्या कडक शिस्तीचे व कामाच्या अचूकतेचे भरभरून कौतुक
गुन्हा
- पुणे: आळंदीत दिवसाढवळ्या थरारक रक्तपात! जुन्या वादातून पीसीएमटी चौकात रिक्षाचालकावर खंजीराने जीवघेणा हल्ला; परिसरात एकच दहशत
- धाराशिव: मोबाईलसाठी पैसे दिले नाही म्हणून जन्मदात्या वडिलांची झोपेतच हत्या; पोटच्या मुलाच्या कृत्याने धाराशिव हादरले!
- पुणे: भाऊबीजेच्या दिवशीच नात्याला काळीमा! दिवाळीचा फराळ घेऊन आलेल्या बहिणींना भावाची बेदम मारहाण; बेसबॉल स्टिकने डोक्यावर केले वार
- मुंबई: पोलिसांची धडक कारवाई! कांदिवलीतील कुख्यात 'टिपू टोळी'वर मोक्का अंतर्गत कठोर कारवाई, १७ गुन्हे दाखल असलेले मुख्य म्होरक्यासह तिघे जण जेरबंद
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
- आजचे राशिभविष्य ३१ ऑक्टोबर २०२६ : त्रिग्रह योगाचा तिप्पट लाभ, जाणून घ्या कशी असेल तुमची रास!
- लक्ष्मी-नारायण योगाचे भविष्य: २८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मेष, सिंह आणि वृश्चिक राशीच्या लोकांची कामात प्रगती, जाणून घ्या तुमचे राशीभविष्य
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
देश विदेश
- कर्नाटक: सौंदत्ती रेणुका देवीच्या दर्शनाला निघालेल्या पुण्यातील कुटुंबावर काळाचा घाला; भीषण अपघातात एकाच कुटुंबातील तिघे जागीच ठार!
- गोवा: महिलांना स्वावलंबी व आत्मनिर्भर बनविण्यावर सरकारचा विशेष भर; आरोग्यमंत्री विश्वजीत राणे यांचे महत्त्वपूर्ण प्रतिपादन
- नवी दिल्ली: सोनिया गांधींच्या आत्मचरित्रावर काँग्रेस नेत्या प्रियंका गांधींची पहिलीच प्रतिक्रिया; म्हणाल्या, हे पुस्तक म्हणजे अत्यंत मनापासून आणि प्रामाणिकपणे...
- नवी दिल्ली: अरविंद केजरीवाल आणि त्यांच्या मुलीला जीवे मारण्याची धमकी; लॉरेंस बिश्नोई गँगच्या नावाने मागितले ७ कोटी रुपये!


























Subscribe to my channel




