महाराष्ट्र: राज्यातील तीन प्रमुख विद्यापीठांचे होणार 'फॉरेन्सिक ऑडिट'; उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाचा मोठा निर्णय

महाराष्ट्र: राज्यातील उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाने सावित्रीबाई फुलेपुणे विद्यापीठ (SPPU), एसएनडीटी महिला विद्यापीठ आणि यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ (YCMOU) या तीन मोठ्या विद्यापीठांचे फॉरेन्सिक ऑडिट करण्याचे आदेश दिले आहेत. या निर्णयामुळे विद्यापीठांच्या आर्थिक आणि प्रशासकीय कामकाजावर आता मोठी टांगती तलवार निर्माण झाली आहे.

ऑडिटचा कालावधी आणि व्याप्ती:
शासकीय परिपत्रकानुसार, पुणे विद्यापीठाचे (SPPU) २०१७-१८ ते २०२५-२६ या नऊ वर्षांच्या कालावधीतील ऑडिट केले जाणार आहे. तर एसएनडीटी आणि मुक्त विद्यापीठासाठी २०२१-२२ ते २०२५-२६ या पाच वर्षांचा कालावधी निश्चित करण्यात आला आहे. उच्च शिक्षण संचालक शैलेंद्र देवळाणकर यांच्या देखरेखीखाली ही संपूर्ण प्रक्रिया पार पडणार आहे.

कोणाची नियुक्ती?

पुणे विद्यापीठ (SPPU): मुकुंद एम. चितळे अँड कंपनी (४५ दिवसांत अहवाल सादर करायचा आहे).

एसएनडीटी विद्यापीठ: चॉईस कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस प्रा. लि. (३० दिवसांत अहवाल).

यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ (YCMOU): किर्ताने आणि पंडित एलएलपी (३० दिवसांत अहवाल).

ऑडिटमध्ये काय तपासले जाणार?
फॉरेन्सिक ऑडिटमध्ये २३ कलमी आराखडा तयार करण्यात आला आहे. यामध्ये प्रामुख्याने खालील बाबींची तपासणी होणार आहे:

आर्थिक अनियमितता: महसूल, खर्च, निधीचे व्यवस्थापन आणि अनुदानाचा गैरवापर.

प्रशासकीय गैरप्रकार: बनावट कर्मचारी, अनधिकृत पेमेंट आणि गैरप्रकार.

शैक्षणिक बाबी: प्रवेश प्रक्रिया, परीक्षांमधील अनियमितता, बनावट प्रमाणपत्रे आणि स्कॉलरशिपमधील घोळ.

इतर: संशोधन निधी, वेतन, पायाभूत सुविधांवरील खर्च आणि न उघड केलेले बँक खाते.

पुणे विद्यापीठातील सिनेट सदस्यांनी आर्थिक व्यवहार आणि खरेदी प्रक्रियेतील पारदर्शकतेवर वारंवार प्रश्न उपस्थित केले होते, त्यानंतरच शासनाने ही कडक पावले उचलली आहेत. या ऑडिट अहवालानंतर विद्यापीठांच्या कारभारात मोठे फेरबदल होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.