भारत-अमेरिका व्यापार करार अंतिम टप्प्यात; बहुतांश मुद्दे सुटल्याचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांची महत्त्वाची माहिती!

भारत आणि अमेरिका यांच्यातील प्रस्तावित द्विपक्षीय व्यापार कराराबाबत (India-US Trade Agreement) एक अत्यंत महत्त्वाची आणि मोठी अपडेट समोर आली आहे. परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर (S. Jaishankar) यांनी एका विशेष कार्यक्रमात बोलताना स्पष्ट केले की, भारत आणि अमेरिकेमधील बहुतांश मोठे मुद्दे आता यशस्वीपणे सोडवले गेले असून हा व्यापार करार आता आपल्या 'अंतिम टप्प्यात' (Final Stretch / Finishing Line) पोहोचला आहे. लवकरच या करारावर अंतिम शिक्कामोर्तब होईल, अशी दाट शक्यता त्यांनी वर्तवली आहे.

वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल यांच्याशी सतत समन्वय:

या व्यापार कराराच्या वाटाघाटींवर केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री पीयूष गोयल (Piyush Goyal) यांच्याशी अत्यंत जवळून आणि सातत्याने चर्चा सुरू असल्याचे एस. जयशंकर यांनी यावेळी सांगितले. परराष्ट्र मंत्र्यांनी स्पष्ट केले की, "आम्ही या चर्चेच्या अगदी अंतिम टप्प्यात आहोत, यात कोणतीही लपवाछपवी नाही. वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल यांच्याशी माझे सातत्याने बोलणे सुरू असते. माझ्या माहितीनुसार, दोन्ही देशांमधील चर्चेतील बहुतांश मुद्दे आता मार्गी लागले असून, आता केवळ काही मोजक्याच शिल्लक गोष्टींवर अंतिम सहमती होणे बाकी आहे."

तसेच, अनेक बाबतीत भारताच्या तुलनेत अमेरिकेच्या बाजूने अधिक धोरणात्मक बदल झाल्यामुळे उर्वरित मुद्दे आता प्रामुख्याने अमेरिकेच्या बाजूकडील जास्त आहेत. त्यामुळे हा करार लवकरात लवकर पूर्ण होईल, अशी आम्हाला पूर्ण आशा असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

गोपनीयता आणि वाटाघाटींचे गांभीर्य:

जेव्हा कोणतीही मोठी आणि महत्त्वाची आंतरराष्ट्रीय चर्चा अंतिम टप्प्यात असते, तेव्हा नेमके कोणते मुद्दे प्रलंबित आहेत आणि हा करार पूर्ण व्हायला नेमका किती वेळ लागेल, हे जाणून घेण्यासाठी उद्योग जगतासह सर्वजण उत्सुक असतात. परंतु, आंतरराष्ट्रीय वाटाघाटी करणारे अधिकारी प्रक्रिया सुरू असताना अशा संवेदनशील बाबी उघड करत नाहीत, असे सांगत जयशंकर यांनी या प्रकरणाच्या गांभीर्यावर प्रकाश टाकला. व्यापार वाटाघाटींमध्ये देशातील रोजगार, उपजीविका आणि आर्थिक हिताचे गंभीर पैलू गुंतलेले असतात, त्यामुळे कोणतीही घाईघाईने निर्णय घेणे टाळले जाते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

भारताच्या लाल रेषा आणि संवेदनशील क्षेत्रे:

भारत आणि अमेरिका यांच्यातील या प्रस्तावित कराराच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात प्रामुख्याने वस्तूंच्या व्यापारावर (Goods) भर दिला जाणार असून, सेवा क्षेत्राबाबत (Services) आगामी टप्प्यात चर्चा केली जाईल. अमेरिकेने भारताला इतर व्यापारी देशांच्या तुलनेत कमी टॅरिफ (Lower Tariffs) देण्याचे आश्वासन दिले असले, तरी भारताने दुग्ध व्यवसाय (Dairy), शेती (Agriculture) आणि जनुकीय बदल केलेली उत्पादने (GM Products) यांसारख्या अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांबाबत आपल्या 'लाल रेषा' (Red Lines) पूर्णपणे कायम ठेवल्या आहेत. भारताने याआधी कधीही दुग्ध व्यवसाय परदेशी कंपन्यांसाठी खुला केलेला नाही आणि भविष्यातही शेतकरी व देशाच्या हिताचे रक्षण केले जाईल, या भूमिकेवर भारत ठाम आहे. वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल यांनीही यापूर्वी स्पष्ट केले होते की, या कराराचे तपशील जेव्हा समोर येतील, तेव्हा देशातील प्रत्येक नागरिक या कराराचे स्वागत करेल आणि यामुळे भारताची जागतिक व्यापारातील स्थिती अधिक मजबूत होईल.