अजिंठा-वेरूळ पर्यटनासाठी मोठा निर्णय: पर्यटकांचा त्रास टाळण्यासाठी विक्रेत्यांची पोलिसांकडे नोंदणी आणि एमटीडीसी ओळखपत्र बंधनकारक!

छत्रपती संभाजीनगर : जागतिक पातळीवर ऐतिहासिक वारसा स्थळ म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या अजिंठा आणि वेरूळ (Ellora and Ajanta Caves) या जागतिक वारसा वास्तूंच्या परिसरात पर्यटकांना कोणत्याही प्रकारचा त्रास होऊ नये, यासाठी एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि कठोर पाऊल उचलण्यात आले आहे. या ऐतिहासिक पर्यटन स्थळांना भेट देण्यासाठी देश-विदेशातून येणाऱ्या पर्यटकांची होणारी हेळसांड, छळ किंवा नको त्या गोष्टींचा त्रास कमी करण्यासाठी आणि संपूर्ण परिसराला शिस्त लावण्यासाठी आता एक नवीन व कडक नियमावली लागू करण्यात आली आहे.

या नवीन नियमांनुसार, अजिंठा व वेरूळ पर्यटन परिसरामध्ये वस्तूंची किंवा सेवांची विक्री करणाऱ्या प्रत्येक लहान-मोठ्या विक्रेत्याला आता स्थानिक पोलीस ठाण्याकडे आपली कायदेशीर नोंदणी करणे अत्यंत बंधनकारक करण्यात आले आहे. तसेच, केवळ पोलिसांकडे नोंदणी करून चालणार नाही, तर महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळ म्हणजेच एमटीडीसी (MTDC) कडून जारी केलेलेृत अधिकृत ओळखपत्र (ID Card) असणे देखील प्रत्येक विक्रेत्यासाठी अनिवार्य करण्यात आले आहे. या एमटीडीसीच्या ओळखपत्राशिवाय आणि वैध नोंदणीशिवाय कोणत्याही विक्रेत्याला या परिसरामध्ये वस्तूंची किंवा अन्य कोणतीही विक्री करता येणार नाही, असा स्पष्ट इशारा प्रशासनाने दिला आहे.

गेल्या काही दिवसांत अजिंठा आणि वेरूळ परिसरामध्ये येणाऱ्या पर्यटकांकडून फेरफटका मारताना काही फेरीवाले, अनाधिकृत विक्रेते किंवा मध्यस्थांकडून विनाकारण मागे लागणे, सक्ती करणे आणि त्यामुळे पर्यटकांना मानसिक त्रास होत असल्याच्या अनेक तक्रारी प्रशासनाकडे प्राप्त होत होत्या. या सर्व प्रकारांना आळा घालण्यासाठी आणि पर्यटकांचा प्रवास अधिक सुरक्षित, सुलभ व आनंददायी बनवण्यासाठी पर्यटन विभाग, पोलीस प्रशासन आणि स्थानिक प्रशासन एकत्र येऊन हा निर्णय घेतला आहे. या निर्णयामुळे आता केवळ नोंदणीकृत आणि अधिकृत परवानाधारक विक्रेत्यांनाच पर्यटकांना सेवा देता येईल, ज्यामुळे अनधिकृत इसमांवर करडी नजर ठेवणे शक्य होईल.

या नवीन व्यवस्थेमुळे अजिंठा व वेरूळ परिसरातील सुरक्षेचा प्रश्न तर सुटण्यास मदत होईलच, शिवाय पर्यटकांनाही नको त्या त्रासापासून मोठा दिलासा मिळेल. पर्यटकांच्या सुरक्षेला आणि आदरातिथ्याला प्राधान्य देत प्रशासनाने उचललेल्या या पावलामुळे स्थानिक पर्यटन व्यवसायालाही एक शिस्तबद्ध आणि पारदर्शक स्वरूप प्राप्त होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. जे विक्रेते या नियमांचे उल्लंघन करतील, त्यांच्यावर कडक कायदेशीर कारवाईचा बडगा उगारला जाण्याची शक्यता प्रशासनाकडून वर्तवण्यात आली आहे.