एन. रघुरामन यांचा कॉलम:पैशासोबत तुमचे नाते कसे आहे?

आपल्या जीवनात पैशाचे काय महत्त्व आहे? तुम्ही कधी लक्ष दिले का की तुम्ही पैशाबद्दल कशा प्रकारे विचार करता? तुम्ही याबद्दल सतत काळजी करता का, जोडीदारासोबत रोज पैशावरून वाद होतात का किंवा तुम्हाला असे वाटते का की ‘पुरेसा’ पैसा नाही? पैशासोबत प्रत्येक व्यक्तीचे नाते वैयक्तिक व वेगळे असते, परंतु अशा काही मानसिकते आहेत ज्या निरोगी आर्थिक जीवनाच्या मार्गात अडथळा ठरतात. चला, यावर नजर टाकूया... 1. नेटवर्थला सेल्फ-वर्थ समजू नका: अनेक लोक आर्थिक यशाला यासाठी महत्त्वाचे मानतात कारण त्यांना वाटते की समाज त्यांना याच तराजूत तोलेल. याशिवाय त्यांचा आत्मविश्वास डगमगू लागतो. सत्य हे आहे की पैसा कधीही स्थायी मानसिक शांती देऊ शकत नाही कारण यशाची व्याख्या नेहमी बदलत असते. ओळख, आत्म-सन्मान या गोष्टी बँक बॅलन्सपासून वेगळ्या ठेवा. तुम्ही काय आहात व तुमच्याकडे काय आहे, या दोन्हीमध्ये फरक करायला शिका. 2. पैसा एकटेपणा किंवा रिजेक्शनवर उपाय नाही काही लोक इतरांना प्रभावित करण्यासाठी ‘अत्यधिक उदार’ बनतात. ते विचार न करता कर्ज देतात. परत मागताना संकोच करतात. आकर्षक दाखवण्यासाठी उधळपट्टी करतात. आर्थिक दिखाव्याऐवजी प्रामाणिक संवादाचा सहारा घ्या. आर्थिक मर्यादा स्पष्ट करा. छोट्या गोष्टींवर ‘नाही’ म्हणायला सुरुवात करा, म्हणजे तुम्ही मोठ्या आर्थिक दबावांपासून वाचू शकाल. 3. जेव्हा पैसा सांभाळणे कठीण वाटू लागते: लॉटरी जिंकणारे ७०% लोक काही वर्षांतच गरिबीच्या जाळ्यात का अडकतात? कारण पैशाचे व्यवस्थापन न करता येणे. असे लोक आर्थिक निर्णय घेण्यास उशीर करतात. ध्येय अस्पष्ट असतात. सुरुवात छोट्या पावलांनी करा. बजेट बनवणे, बचत यांसारखे छोटे बदल आत्मविश्वास वाढवून आर्थिक कार्यक्षमता सुधारतील. 4. पैसा व नैतिकता: संपत्ती वाईट गोष्ट आहे का? काही लोक ‘पैसा हाताचा मळ आहे’ यासारख्या धारणांवर विश्वास ठेवतात. खर्च करताना अपराधीपणाची भावना अनुभवतात. पैशाकडे ‘साधना’प्रमाणे पहा, नैतिक निर्णयाप्रमाणे नाही. हा विचार करा की पैसा मूल्ये आणि स्वप्ने पूर्ण करण्यात कशी मदत करू शकतो.