एन. रघुरामन यांचा कॉलम:नवोदितांसाठी आता नोकरीतील पहिले पाऊल सोपे राहिलेले नाही

‘तुम्ही माझा रिझ्युमे सुधारण्यासाठी मदत करू शकाल का?’ मला माहीत नाही तुमच्या बाबतीत काय घडते, पण नोकरीच्या या कठीण काळात नकार किंवा भयंकर शांतता अनुभवणाऱ्या अनेक तरुणांकडून मी हे वाक्य वारंवार ऐकले आहे. आजच्या काळात तरुण सोशल मीडियावर एका ‘स्माइली’नेही खुश होतात. अशा वेळी छोटासा नकार पचवणेही त्यांच्यासाठी जड जात आहे. विशेषतः जेव्हा आपण सर्व प्रयत्न प्रामाणिकपणे करत आहोत, तरीही नोकरी मिळत नाही, ही भावना त्यांना अस्वस्थ करत आहे. सध्या कमालीचे ऊन आहे. परीक्षा संपल्या आहेत किंवा संपत आल्या आहेत. अशा वेळी नोकरी मिळवणे हीच मोठी प्राथमिकता असते. मात्र, नोकरी मिळत नसल्यामुळे निर्माण होणाऱ्या निराशेपोटी अनेक तरुण आता पालक, समुपदेशक आणि प्राध्यापकांकडे मदत मागत आहेत. अनेक कुटुंबांमध्ये हा संघर्ष उघडपणे दिसतोय. अशा परिस्थितीत आपण शहामृगासारखे वाळूत मान खुपसून गप्प बसू शकत नाही. कॉलेजमधून बाहेर पडलेल्या किंवा शेवटच्या वर्षाला असलेल्या तरुणांसाठी नोकरी शोधणे आता पूर्वीसारखे सोपे राहिलेले नाही. मार्ग स्पष्ट नाही, पात्रतेचे निकष उंचावले आहेत आणि पहिली पायरी चढणेच कठीण झाले आहे. या आव्हानांनंतरही ही पिढी स्वतःहून नोकरी शोधतेय, हे कौतुकास्पद आहे. ‘तुम्हीच माझ्यासाठी नोकरी शोधा, मी उद्यापासून रुजू होतो,’ अशी त्यांची वृत्ती नाही. कोविड-19 नंतर कामाच्या पद्धती बदलल्या आहेतच, पण सोबतच मालकांच्या अपेक्षाही अनेक पटींनी वाढल्या आहेत. जर तुमच्या घरातही नोकरी शोधणारा एखादा तरुण असेल, तर पालक म्हणून तुम्ही त्याला नक्कीच प्रोत्साहन देत असाल. मात्र, हा प्रश्न केवळ ‘मोटिव्हेशन’पुरता मर्यादित नाही. तज्ज्ञांच्या मते, रिझ्युमे सुधारणे किंवा ओळखीच्या नेटवर्कमध्ये नोकरी शोधण्यापलीकडेही काही महत्त्वाच्या गोष्टी आहेत. त्या खालीलप्रमाणे: 1. प्रक्रियेत सहभागी व्हा, पण स्वातंत्र्य हिरावू नका: 2. सध्या नोकऱ्या कमी आणि स्पर्धा जास्त आहे, हे त्यांना समजावून सांगा. यामुळे नोकरी न मिळाल्यास ते स्वतःला दोष देणार नाहीत आणि त्यांच्या अपेक्षा वास्तवावर आधारित राहतील. 3. आपल्या अनुभवावरून त्यांना सांगा की, अर्ज केल्यानंतर फॉलोअप कॉल कधी आणि कसा करायचा. 4. एखादा तरुण, विशेषतः आपले मूल जेव्हा खूप संवेदनशील असते, तेव्हा अर्जाला उत्तर न मिळणे त्यांच्यासाठी त्रासदायक असते. पालक म्हणून हे समजून घेणे आवश्यक आहे, जेणेकरून ते या नकाराचा चुकीचा अर्थ लावणार नाहीत. 5. जर मुलाची मुलाखत दीर्घकाळ चालली असेल, तर त्याचे कौतुक करा. त्यांना त्या चर्चेतील सकारात्मक मुद्दे आठवायला सांगा. यामुळे त्यांना स्वतःच्या कमतरता आणि बलस्थाने ओळखता येतील. मुलाखतीत काय चांगले झाले आणि पुढच्या वेळी कुठे सुधारणा करता येईल, यावर त्यांच्याशी चर्चा करा. लक्षात ठेवा, पहिली नोकरी मिळाल्यानंतर पुढचा प्रवास अधिक आव्हानात्मक असेल. जेव्हा ते कामावरून परततील, तेव्हा रोज त्यांच्याशी संवाद साधा. त्यांचा दिवस कसा गेला आणि त्यांनी काय नवीन शिकले, हे जाणून घ्या. जसा एक शिक्षक विद्यार्थ्याला विषयाची गोडी लावतो, तसेच पालकांनीही मुलाला त्याच्या कामाबद्दल अभिमान वाटेल असे वातावरण निर्माण करावे. फंडा असा की - मूल जेव्हा नोकरी शोधत असते किंवा प्रोबेशनच्या काळात असते, तेव्हा पालकांनी केवळ यशाचा विचार न करता अनुभवावर (एक्स्पोजर) भर द्यावा. यामुळे तरुणांना नोकरी मिळवण्यात तर मदत होईलच, पण ते एक उत्तम कर्मचारी म्हणूनही स्वतःला सिद्ध करू शकतील.