20 वर्षांपूर्वी सप्टेंबरच्या याच महिन्यात ब्राझील,रशिया, भारत आणि चीनच्या परराष्ट्र मंत्र्यांची ब्रिक्सचीपहिली बैठक झाली होती. ‘गोल्डमन सॅक्स''चेतत्कालीन अर्थशास्त्रज्ञ जिम ओ'' नील यांनी वेगानेवाढणाऱ्या या चार अर्थव्यवस्थांच्या नावांच्या पहिल्याअक्षरांवरून या गटाला ‘ब्रिक’ असे नाव दिले. 2011मध्ये दक्षिण आफ्रिकाही यात सहभागी झाला व‘ब्रिक’चा ‘ब्रिक्स’ झाला. पुढे अनेक देश याच्याशीजोडले गेले. काही पूर्ण सदस्य म्हणून तर काही अधिकृतभागीदार म्हणून. आज ब्रिक्स हा आंतरराष्ट्रीय सहकार्याचा एक अत्यंत महत्त्वाचा प्रयोग बनला आहे. तो पाश्चिमात्यवर्चस्वापासून दूर जाणाऱ्या जागतिक शक्तीच्या पुनर्संतुलनाला आणि बहुध्रुवीय जागतिक व्यवस्थेच्या उदयाला दर्शवतो. आज हा गट ‘ग्लोबल साउथ''चा एक सातत्याने प्रभावशाली होणारा आवाज बनला आहे. 2024-25 मध्ये इजिप्त, इथिओपिया, इंडोनेशिया, इराण, सौदी अरेबिया आणि युएई यांच्या सहभागामुळेब्रिक्समध्ये आता जगातील सुमारे निम्मी लोकसंख्या येते.तसेच जागतिक जीडीपीमध्ये या गटाचा वाटा(पीपीपीच्या आधारावर) सुमारे 40% आहे. जी-7देशांमध्ये जगातील 10% पेक्षाही कमी लोकसंख्या आणिजागतिक जीडीपीचा 30% पेक्षा कमी हिस्सा आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेत ब्रिक्सचा वाटा सातत्याने वाढतआहे तर विकसित देशांमधील उत्पादकता आणिआर्थिक वाढीचा वेग 1990 च्या दशकापासून सातत्यानेघटत आहे. गोष्ट फक्त अर्थव्यवस्थेपुरती मर्यादित नाही.भू-राजकारणही वेगाने बदलले आहे. पूर्वी पश्चिमेचेजागतिक प्रभुत्व असायचे, तिथे आता शक्ती आणिप्रभावामध्ये अधिक व्यापकता व विविधता आली आहे.दुसऱ्या महायुद्धानंतर स्थापन आणि पाश्चिमात्य देशांचेनेतृत्व संस्थांभोवतीच जागतिक व्यवस्था केंद्रित राहिलीपाहिजे, या कल्पनेला ब्रिक्सने आव्हान दिले आहे.बिगर-पाश्चिमात्य देशांसाठी ब्रिक्स हे वाढत्या आर्थिकआणि भू-राजकीय अनिश्चिततेविरुद्धचे एकसुरक्षा-कवच आहे. काही अंशी अमेरिकाही यातमदतच करत आहे. ती जागतिक नेतृत्वापासून मागेहटताना दिसते.. हा गट धोरणात्मक स्वायत्तता पुढे नेण्यासाठी आणि आर्थिक सहकार्याचा विस्तार करण्यासाठी संस्थात्मक मंच उपलब्ध करून देतो. अशापरिस्थितीत यात सहभागी होण्यासाठी इतका उत्साहअसणे नवल नाही. तीन डझनांपेक्षा जास्त देशांनी याच्यासदस्यत्वासाठी औपचारिक अर्ज केले आहेत किंवासहभागी होण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. यामध्येनाटोचा सदस्य असलेला तुर्किये आणि अमेरिकननौदलाचा प्रमुख तळ असलेला बहरिन यांचाही समावेशआहे. ब्रिक्सचे दहा भागीदार देशही आहेत—बेलारूस,बोलिव्हिया, कझाकस्तान, क्यूबा, मलेशिया, नायजेरिया,थायलंड, युगांडा, उझबेकिस्तान आणि व्हिएतनाम—हेशिखर परिषदांमध्ये भाग घेतात. हे जाळे ब्रिक्सलासहकार्याचा विस्तार करण्यास आणि ग्लोबल-साउथचेप्रतिनिधित्व करण्याची क्षमता मजबूत करण्यास मदतकरते. ब्रिक्स हा प्रतीकात्मक गट नाही. त्यानेसंस्था-निर्मितीच्या क्षेत्रात ठोस प्रगती केली आहे. ‘न्यूडेव्हलपमेंट बँक'' ही जागतिक स्तरावर काम करणारीपहिली बहुपक्षीय विकास बँक आहे. त्याची संकल्पनाआणि नेतृत्व उगवत्या अर्थव्यवस्थांनी केले आहे. याच्यासंस्थापक ब्रिक्स सदस्यांना यात समान हिस्सा आणिसमान मतदानाचा अधिकार आहे. याउलट जागतिकबँक व आयएमएफ या दोन्ही संस्थांमध्ये अमेरिकेकडेप्रभावी व्हीटो अधिकार आहे. ब्रिक्स आंतरराष्ट्रीयआर्थिक व्यवस्थेतील त्रुटी कमी करण्यासाठीही कामकरत आहे. शक्यतांच्या उलट युरोसारखे ब्रिक्सचेकोणतेही वेगळे चलन तयार करणे सध्या अजेंड्यावरनाही. परंतु आपापल्या राष्ट्रीय चलनांमध्ये व्यापारीव्यवहार वाढवणे, सदस्य देशांच्या डिजिटल पेमेंट यंत्रणाएकमेकांशी जोडणे व मध्यवर्ती बँकांची डिजिटल चलनेजोडणे यावर हा गट भर देतो. भारतात झालेल्या 18 व्याशिखर परिषदेनंतर असे म्हणता येईल की, उगवत्याअर्थव्यवस्था सहकार्य करू शकतात, स्वतःच्या संस्थाउभारू शकतात आणि आंतरराष्ट्रीय व्यवस्था बदलूशकतात, ही कल्पना ब्रिक्सने मान्य करून दिली आहे. हीकाही छोटी कामगिरी नाही. (@प्रोजेक्ट सिंडिकेट) भारतात झालेल्या 18 व्या शिखर परिषदेनंतरअसे म्हणता येईल की, उगवत्या अर्थव्यवस्थाआपापसात सहकार्य करू शकतात, स्वतःच्यासंस्था उभारू शकतात, आंतरराष्ट्रीय व्यवस्थाबदलू शकतात, ही कल्पना ब्रिक्सने मान्य करूनदिली आहे. ही काही छोटी कामगिरी नाही.
This post was originally published on this site.
हे पण वाचा-
शहर
- पुणे: आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या डीबीटी प्रक्रियेत मोठे सुधारणा निर्णय; आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांना अर्ज करताना आता अनावश्यक कागदपत्रांपासून सुटका
- पुणे: केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांचा दोन दिवसांचा पुणे दौरा; विविध प्रकल्पांचे उद्घाटन, सहकार क्षेत्राचे भूमिपूजन आणि दिवंगत अजित पवार यांच्या पुतळ्याचे होणार अनावरण
- नागपुर: सडक्या सुपारीचा महाघोटाळा! शहराच्या सीमेवर उभारली हजारो क्विंटलची गोदामं अन् भट्ट्या; रासायनिक प्रक्रियेद्वारे घातक सुपारीची होतेय तस्करी
- नाशिक: लालपरीतून आता थेट अयोध्येचे दर्शन! नाशिकमधूनही राम मंदिराच्या तीर्थयात्रेचे नियोजन; एसटी महामंडळाकडून विशेष सोय उपलब्ध
महाराष्ट्र
- मुंबई: गोरेगावमधील संतापजनक घटना: घरखर्चावरून झालेल्या वादातून दारूच्या नशेत असलेल्या मुलाकडून वृद्ध आईची हत्या; बांगुरनगर पोलिसांनी आवळल्या मुसक्या
- पुणे: आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या डीबीटी प्रक्रियेत मोठे सुधारणा निर्णय; आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांना अर्ज करताना आता अनावश्यक कागदपत्रांपासून सुटका
- पुणे: केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांचा दोन दिवसांचा पुणे दौरा; विविध प्रकल्पांचे उद्घाटन, सहकार क्षेत्राचे भूमिपूजन आणि दिवंगत अजित पवार यांच्या पुतळ्याचे होणार अनावरण
- नागपुर: सडक्या सुपारीचा महाघोटाळा! शहराच्या सीमेवर उभारली हजारो क्विंटलची गोदामं अन् भट्ट्या; रासायनिक प्रक्रियेद्वारे घातक सुपारीची होतेय तस्करी
गुन्हा
- धाराशिव: मोबाईलसाठी पैसे दिले नाही म्हणून जन्मदात्या वडिलांची झोपेतच हत्या; पोटच्या मुलाच्या कृत्याने धाराशिव हादरले!
- पुणे: भाऊबीजेच्या दिवशीच नात्याला काळीमा! दिवाळीचा फराळ घेऊन आलेल्या बहिणींना भावाची बेदम मारहाण; बेसबॉल स्टिकने डोक्यावर केले वार
- मुंबई: पोलिसांची धडक कारवाई! कांदिवलीतील कुख्यात 'टिपू टोळी'वर मोक्का अंतर्गत कठोर कारवाई, १७ गुन्हे दाखल असलेले मुख्य म्होरक्यासह तिघे जण जेरबंद
- नांदेड: फॉर्च्युनर कारला झालेल्या किरकोळ खमकीवरून टोकाचे पाऊल; दुचाकीची चावी काढून मारहाण व भरपाईचा तगादा लावल्याने हदगावच्या तरुणाने संपवले जीवन!
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
- आजचे राशिभविष्य ३१ ऑक्टोबर २०२६ : त्रिग्रह योगाचा तिप्पट लाभ, जाणून घ्या कशी असेल तुमची रास!
- लक्ष्मी-नारायण योगाचे भविष्य: २८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मेष, सिंह आणि वृश्चिक राशीच्या लोकांची कामात प्रगती, जाणून घ्या तुमचे राशीभविष्य
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
देश विदेश
- नवी दिल्ली: सोनिया गांधींच्या आत्मचरित्रावर काँग्रेस नेत्या प्रियंका गांधींची पहिलीच प्रतिक्रिया; म्हणाल्या, हे पुस्तक म्हणजे अत्यंत मनापासून आणि प्रामाणिकपणे...
- नवी दिल्ली: अरविंद केजरीवाल आणि त्यांच्या मुलीला जीवे मारण्याची धमकी; लॉरेंस बिश्नोई गँगच्या नावाने मागितले ७ कोटी रुपये!
- भोपाल: दारू पिण्यावरून झालेल्या वादानंतर तरुण चढला पाण्याच्या टाकीवर, भावांसमोरच खाली उडी मारत संपवले जीवन
- गोवा: नागरिकांची अनेक वर्षांची मागणी पूर्ण! शिरगाव-पणजी कदंब बससेवा प्रथमच सुरू, प्रवाशांमध्ये आनंदाचे वातावरण!


























Subscribe to my channel




