बेस्ट बिफोर' डेट संपल्यानंतर अन्नपदार्थ विषारी होतात का? FSSAI ने दूर केला मोठा गैरसमज, पॅकेटवरील तारखांचा सांगितला खरा अर्थ

बाजारातून पॅकेज्ड फूड किंवा अन्नपदार्थ खरेदी करताना त्यावर छापलेल्या विविध तारखांबद्दल ग्राहकांमध्ये नेहमीच संभ्रम असतो. अनेकदा 'बेस्ट बिफोर' (Best Before) तारीख संपली की, घरातील लोक किंवा आपण स्वतः ते अन्नपदार्थ फेकून देतो. अन्नाची होणारी ही नासाडी टाळण्यासाठी आणि ग्राहकांमधील आरोग्याचा गैरसमज दूर करण्यासाठी भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) पॅकेटवरील तारखांचा नेमका अर्थ स्पष्ट केला आहे. 'बेस्ट बिफोर' डेट संपली म्हणजे अन्नपदार्थ लगेच विषारी किंवा खराब होतातच असे नाही, हे FSSAI ने स्पष्ट केले आहे.

'बेस्ट बिफोर' आणि 'एक्सपायरी डेट'मधील नेमका फरक:

• 'बेस्ट बिफोर' (Best Before) म्हणजे काय?

  FSSAI ने स्पष्ट केल्यानुसार, 'बेस्ट बिफोर' ही तारीख म्हणजे तो पदार्थ किती काмяपर्यंत उत्तम गुणवत्तेत राहील हे सांगणारी मर्यादा आहे. समजा, एखाद्या खाद्यपदार्थाची निर्मिती १० एप्रिल रोजी झाली असेल आणि त्याची 'बेस्ट बिफोर' मर्यादा ३ महिने असेल, तर तो पदार्थ १० जुलैपर्यंत खाणे उत्तम मानले जाते. या काмяत त्या पदार्थाची चव, सुवास, पोत (Texture) आणि पोषक घटक टिकून राहतात. मात्र, ही तारीख निघून गेल्यानंतरही तो अन्नपदार्थ खाण्यायोग्य राहू शकतो; फक्त त्याची चव किंवा ताजेपणा किंचित मंदावलेला असू शकतो, पण तो विषारी किंवा अपायकारक होतोच असे नाही.

• 'एक्सपायरी डेट' किंवा 'युज बाय डेट' (Expiry / Use-by Date) म्हणजे काय?

  दुसऱ्या बाजूला, एक्सपायरी डेट ही अन्न सुरक्षेशी जोडलेली असते. जी उत्पादने लवकर खराब होतात (उदा. दूध, डेअरी उत्पादने किंवा इतर नाशवंत वस्तू), त्यांच्यावर 'एक्सपायरी डेट' किंवा 'युज बाय' लिहिलेले असते. एक्सपायरी डेट संपलेला अन्नपदार्थ कधीही खाऊ नये. असा आहार आरोग्यासाठी अत्यंत घातक ठरू शकतो आणि त्यामुळे गंभीर फूड पॉइझनिंग किंवा इतर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात.

अन्नाची नासाडी रोखण्याचे आवाहन:

• अनेकदा केवळ 'बेस्ट बिफोर' तारीख उलटून गेली म्हणून लोक न बिघडलेले अन्न किंवा पॅकेज्ड वस्तू कचऱ्यात फेकून देतात, ज्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर अन्नाची नासाडी होते.

• FSSAI ने नागरिकांना आवाहन केले आहे की, कोणतीही वस्तू खरेदी करताना किंवा वापरताना तिच्यावरील 'मॅन्युफॅक्चरिंग डेट', 'बेस्ट बिफोर' आणि 'एक्सपायरी डेट' काळजीपूर्वक वाचावी. 'बेस्ट बिफोर' संपलेल्या पदार्थांचा दर्जा तपासून गरजेनुसार वापर करावा, परंतु एक्सपायरी डेट संपलेले अन्न खाण्याचे धाडस अजिबात करू नये.