Chandipura Virus Alert in Mumbai: BMC Sets Up Special 10-Bed Isolation Ward at Kasturba Hospital Amid Outbreak Fears

गुजरातमध्ये चांदीपुरा विषाणूच्या (Chandipura Virus) संसर्गाची स्थिती अत्यंत गंभीर होत असताना आणि तिथे अनेक लहान मुलांचे दुर्दैवी मृत्यू झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर, बृहन्मुंबई महानगरपालिकेची (BMC) आरोग्य यंत्रणा आता 'अ‍ॅक्शन मोड'वर (Alert Mode) आली आहे [1.1.2, 1.2.3]. मुंबईत सध्या या विषाणूचा एकही रुग्ण आढळलेला नाही, मात्र संभाव्य धोका ओळखून पालिकेच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागाने खबरदारीच्या सर्व उपाययोजना युद्धपातळीवर सुरू केल्या आहेत [1.1.2, 1.1.3]. संभाव्य संशयित रुग्णांवर तातडीने आणि वेळेवर उपचार करता यावेत, यासाठी मुंबईतील मुख्य संसर्गजन्य आजार रुग्णालय असलेल्या कस्तुरबा रुग्णालयात (Kasturba Hospital) १० खाटांचा स्वतंत्र विलगीकरण कक्ष (Isolation Ward) सज्ज करण्यात आला आहे [1.1.2].

आरोग्य विभागाच्या उपाययोजना आणि सज्जता:

स्वतंत्र कक्ष आणि प्रशिक्षण: कोणत्याही संशयित रुग्णाला त्वरित योग्य वैद्यकीय सुविधा मिळावी यासाठी कस्तुरबा रुग्णालयात हा राखीव आयसोलेशन वॉर्ड तयार करण्यात आला आहे [1.1.2]. याशिवाय, महापालिकेच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागाकडून संबंधित वैद्यकीय अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांना चांदीपुरा विषाणू संसर्गाबाबत आणि उपचारांबाबत आवश्यक ते प्रशिक्षण देण्याची प्रक्रिया हाती घेण्यात आली आहे [1.1.2].
शासकीय समन्वय व सतर्कतेचे निर्देश: सार्वजनिक आरोग्य विभाग हा राज्य शासन, केंद्र शासन आणि राष्ट्रीय रोग नियंत्रण केंद्र (NCDC) यांच्याशी सातत्याने समन्वय ठेवून आहे [1.1.2]. सर्व शासकीय, निमशासकीय आणि खासगी रुग्णालयांसह प्रयोगशाळांना (Labs) संशयित रुग्ण आढळल्यास त्वरित माहिती देण्याच्या व सतर्क राहण्याच्या सक्त सूचना देण्यात आल्या आहेत [1.1.2]. पालिकेने आवश्यक औषधे आणि वैद्यकीय उपकरणांचा पुरेसा साठा उपलब्ध ठेवण्याचे निर्देश दिले आहेत [1.1.2].

चांदीपुरा विषाणू म्हणजे काय आणि त्याची प्रमुख लक्षणे?

प्रसार: चांदीपुरा हा एक अत्यंत घातक विषाणू असून तो प्रामुख्याने सॅंडफ्लाय (Sand Flies - वाळूतील माशा) या कीटकांच्या माध्यमातून पसरतो [1.1.2]. कोविड-१९ प्रमाणे हा मानवाकडून मानवाला (Human to Human) संसर्ग करत नाही [1.1.2].
मुलांना सर्वाधिक धोका: हा विषाणू प्रामुख्याने १५ वर्षांखालील मुलांसाठी अधिक घातक मानला जातो [1.1.2]. या आजारात मेंदूवर थेट परिणाम होतो आणि त्वरित वैद्यकीय मदत न मिळाल्यास ७२ तासांच्या आत रुग्णाची प्रकृती अत्यंत गंभीर होऊ शकते [1.1.2].
लक्षणे: या आजारात अचानक तीव्र ताप येणे, उलट्या होणे, आकडी येणे, गुंगी येणे, बेशुद्ध पडणे आणि मेंदूशी संबंधित गंभीर लक्षणे दिसू शकतात [1.1.2, 1.2.2]. अशी कोणतीही लक्षणे मुलांमध्ये दिसल्यास पालकांनी तात्काळ डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा आणि त्वरित निदान व उपचार सुरू करावेत, असे आवाहन पालिकेने केले आहे [1.1.2].

सध्या मुंबईकरांना घाबरून जाण्याचे कोणतेही कारण नाही [1.1.2]. मात्र, लहान मुलांची योग्य ती काळजी घेणे, डासांपासून बचावासाठी त्यांना पूर्ण बाह्यांचे कपडे घालणे, घरात ओलसरपणा किंवा कीटक वाढू न देणे आणि परिसरात स्वच्छता राखणे हे प्रतिबंधात्मक उपाय राबवण्याचे आवाहन वैद्यकीय तज्ज्ञांकडून करण्यात आले आहे [1.1.2].