एन. रघुरामन यांचा कॉलम:गुंतवणुकीच्या सहज काळात इन्फ्लुएन्सर्सपासून सावध राहा

‘जुलै 2022 ची गोष्ट आहे. मी कॉलेजच्या विद्यार्थ्यांसाठी एक्सपिरियन्शियल लर्निंग मॅनेजमेंट प्रोग्राम घेतला होता. आम्ही सहा गटांना 500-500 रुपये दिले आणि त्यांना ठराविक वेळेत रक्कम दुप्पट करण्यास सांगितले. त्यांना 48 तासांचा वेळ देण्यात आला होता. त्यांना कमावलेली रक्कम दाखवायची नव्हती, तर परीक्षकांना संपूर्ण प्रक्रिया देखील समजावून सांगायची होती. जिथे काही गट भांडवल दुप्पट करण्यात यशस्वी झाले, तर काहींनी 300 रुपयांसारखा थोडा कमी नफा कमावला. पण त्यापैकी एका गटाने आपली पूर्ण रक्कमच गमावली! त्यांनी कमी वेळात लवकर नफा कमावण्याच्या नादात मूळ रक्कम ‘क्रिप्टो प्लॅटफॉर्म’मध्ये गुंतवली. ज्या दिवशी प्रोजेक्ट जमा करायचा होता, त्या दिवशी त्या प्लॅटफॉर्मने सर्व व्यवहार थांबवले! जेव्हा त्यांना याचे कारण विचारण्यात आले तेव्हा समोर आले की या ग्रुपने ‘फिनफ्लुएन्सर्स’च्या शिफारशीवरून असे केले होते. हे सोशल मीडिया स्टार ‘इन्फ्लुएन्सर्स’चीच एक सब-कॅटेगरी आहेत, जे आर्थिक तज्ज्ञ असल्याचा दावा करतात. त्या दिवशी मला जाणीव झाली की, ‘जेन-झी’चे आर्थिक नॅरेटिव्ह अनेकदा साबणाच्या बुडबुड्यासारखे असतात. कदाचित याचे कारण हे आहे की आपण ‘सहज गुंतवणुकीच्या’ युगात आहोत. वास्तवत: शेअर बाजार यापूर्वी कधीही इतका सर्वसमावेशक नव्हता, जितका अलीकडच्या वर्षांत पाहिला आहे. प्रत्येक सेक्टरमध्ये एक ‘स्टार परफॉर्मर’ अस्तित्वात आहे, ज्यामुळे या तरुण गुंतवणूकदारांकडे पैसे कमावण्याची सामान्यापेक्षा जास्त शक्यता असते. तथापि, एका शैक्षणिक अभ्यासाने चेतावणी दिली आहे की ‘जेन-झी’ शेअर बाजाराच्या या उंच भरारीबद्दल खूप जास्त जोखीम घेत आहेत. हो, तरुण पिढी शेअर बाजारात सक्रिय आहे. वित्तीय उद्योगाने या वर्गाची आवड पाहून असे ॲप्स बनवले आहेत, ज्यातून स्टॉक खरेदी करणे आणि विकणे खूप स्वस्त किंवा विनामूल्य झाले आहे. आपण ‘लोकशाही आणि सहज गुंतवणुकीच्या’ एका नवीन युगात आहोत. सोशल मीडिया आवड तर निर्माण करू शकतो, परंतु वास्तविक आर्थिक सुरक्षा केवळ प्रमाणित क्रेडेंशियल्स आणि अशा प्लॅटफॉर्म्सवर अवलंबून असते जे भारताच्या विकसित होत असलेल्या ‘प्रतिभूती बाजार संहितेचे’ पालन करतात. वर्ष 2026 च्या सुरुवातीपर्यंत, भारताच्या वित्तीय गुप्तचर युनिटने ने 20 पेक्षा जास्त अशा क्रिप्टो प्लॅटफॉर्म आणि ॲप्सची ओळख पटवली आहे ज्यांना काही नियमांचे पालन न केल्यामुळे असुरक्षित श्रेणीमध्ये टाकले गेले आहे. अशा परिस्थितीत, विश्वासार्ह सल्ल्यावर भरवसा ठेवणे हाच तुमच्या कष्टाची कमाई सुरक्षित ठेवण्याचा एकमेव मार्ग आहे. मॅनेजमेंट टिप : जर तुम्ही जवळच्या मित्रांऐवजी सोशल मीडियाच्या शिफारशींच्या आधारावर गुंतवणूक करत असाल तर योग्य खबरदारी घ्या. अशा वेळी व्यावसायिक मदतीची भूमिका सर्वात महत्त्वाची ठरते.