मुंबईत रस्ते धुण्यासाठी प्रक्रिया केलेल्या पाण्याचा पर्याय; पालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त अविनाश ढाकणे यांची माहिती, विहिरींचे पाणी पिण्यासाठी वापरणार

मुंबई: शहरातील रस्ते पिण्याच्या पाण्याने धुण्याचा प्रस्ताव यापूर्वी स्थायी समितीत फेटाळला गेल्यानंतर, मुंबई महानगरपालिकेने आता हवेचे प्रदूषण रोखण्यासाठी आणि पाण्याचा अपव्यय टाळण्यासाठी एका पर्यावरणपूरक पर्यायाची चाचपणी सुरू केली आहे. महापालिकेच्या वतीने आता रस्ते धुण्यासाठी पिण्याच्या पाण्याऐवजी पुनर्वापर प्रक्रिया केलेल्या (Treated) पाण्याचा वापर करण्याच्या पर्यायावर गांभीर्याने विचार केला जात आहे. प्रदूषणाला आळा घालण्याच्या अनुषंगाने पालिकेने घेतलेल्या विविध उपाययोजनांची माहिती देण्यासाठी आयोजित करण्यात आलेल्या एका विशेष पत्रकार परिषदेत अतिरिक्त आयुक्त अविनाश ढाकणे यांनी याविषयी महत्त्वाची माहिती दिली.

सध्या मुंबई शहरात प्रदूषण नियंत्रण आणि हवेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी विविध उपाययोजना राबविल्या जात आहेत. शहरात वाढलेली धूळ आणि प्रदूषण कमी करण्यासाठी रस्ते धुणे गरजेचे असते, परंतु त्यासाठी पिण्याच्या पाण्याचा वापर करणे योग्य ठरणार नाही. त्यामुळे कुलाबा येथील प्रकल्पासारख्या मलिदा व सांडपाण्यावर प्रक्रिया करून मिळणाऱ्या पाण्याचा वापर रस्ते धुण्यासाठी करता येईल का, याची तपासणी पालिकेकडून सुरू आहे. मात्र, सध्या शहरात फक्त कुलाबा येथेच पाण्यावर प्रक्रिया करण्याचे मोठे केंद्र उपलब्ध असल्याने, संपूर्ण मुंबईतील रस्ते धुण्यासाठी ते पाणी पुरेल का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.

या पत्रकार परिषदेमध्ये शहराच्या पाणीटंचाई आणि विहिरींच्या वापराबाबतही महत्त्वपूर्ण घोषणा करण्यात आली. मुंबईच्या विविध भागांत अनेक खासगी तसेच महापालिकेच्या मालकीच्या ऐतिहासिक आणि वापरात नसलेल्या विहिरी आहेत. महापालिका प्रशासनाकडून या विहिरींचे अधिग्रहण करून त्यांमधील पाण्याचा वापर वाढवण्याची योजना आहे. मात्र, विहिरींमधील पाण्याचा वापर रस्ते धुण्यासाठी न करता, ते पाणी शुद्ध करून पिण्याच्या कामांसाठी आणि इतर महत्त्वाच्या दैनंदिन उपयोगांसाठी वापरले जाणार असल्याचे अतिरिक्त आयुक्तांनी स्पष्ट केले.

याशिवाय, शहरातील वायू प्रदूषण कमी करण्याच्या दृष्टीने पालिकेने अन्य कठोर पावलेही उचलली आहेत. शहरातील सर्व स्मशानभूमींमध्ये लाकडांचा वापर कमी करून जास्तीत जास्त विद्युत दाहिन्या (Electric Crematoriums) सुरू करण्याचे पालिकेचे प्रयत्न सुरू आहेत. यामुळे प्रदूषण कमी होण्यास मोठी मदत होणार आहे. तसेच, मागील वर्षी पालिकेने निर्देश दिल्यानंतर शहरातील जवळपास ७८ टक्के बेकऱ्यांनी इलेक्ट्रिक भट्ट्यांमध्ये रूपांतर केले आहे. ज्या बेकऱ्यांनी अद्याप आपल्या भट्ट्या इलेक्ट्रिकवर रूपांतरित केलेल्या नाहीत, त्यांच्यावर महापालिकेमार्फत कायदेशीर कारवाईचा बडगा उगारला जाईल, असा इशाराही प्रशासनाकडून देण्यात आला आहे.

मुंबईतील हवेच्या गुणवत्तेत (AQI) मागील काही वर्षांत सातत्याने सुधारणा होत असल्याचा दावाही महापालिकेने यावेळी केला आहे. हवा गुणवत्ता निर्देशांकानुसार मुंबईत 'चांगल्या' आणि 'समाधानकारक' श्रेणीतील दिवसांची संख्या २०२३ मध्ये १८५ होती, जी वाढून २०२४ मध्ये २१६ आणि २०२५ मध्ये २१८ झाली. विशेष म्हणजे, चालू वर्षात (२०२६ मध्ये) २२ ऑक्टोबरपर्यंत अशा चांगल्या हवेच्या दिवसांची संख्या २३१ वर पोहोचली आहे, असे पालिकेने म्हटले असून प्रदूषण नियंत्रणासाठी महापालिकेचे प्रयत्न यशस्वी ठरत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे.