डोनाल्ड ट्रम्प यांचा टॅरिफबाबतचा मोठा बदल; भारताला याचा फायदा होणार की फटका?

नवी दिल्ली: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिकेच्या व्यापार आणि टॅरिफ (आयात शुल्क) धोरणात पुन्हा एकदा मोठे बदल केले आहेत. अमेरिकन अर्थव्यवस्थेला बळकट करण्यासाठी आणि देशांतर्गत उत्पादनाला चालना देण्यासाठी त्यांनी हे पाऊल उचलले असून, या निर्णयाचा जागतिक व्यापारावर, विशेषतः भारत-अमेरिका व्यापार संबंधांवर काय परिणाम होणार, याची चर्चा आता सुरू झाली आहे.

नेमका बदल काय?

ट्रम्प प्रशासनाने आयात शुल्कात केलेल्या या बदलांनुसार, अमेरिकेत येणाऱ्या विदेशी वस्तूंवर लावण्यात येणाऱ्या शुल्काची पुनर्रचना करण्यात आली आहे. यापूर्वीच्या reciprocal (परस्पर) टॅरिफ व्यवस्थेत सर्वोच्च न्यायालयाने हस्तक्षेप केल्यानंतर, आता प्रशासनाने 'सेक्शन ३०१' अंतर्गत नवीन टॅरिफ आराखडा अंमलात आणण्याची तयारी केली आहे. या बदलांमुळे अनेक देशांना, ज्यात भारताचाही समावेश आहे, आपल्या धोरणांचा फेरविचार करावा लागत आहे.

भारताला फायदा होणार का?

१. व्यापार वाटाघाटी: भारत आणि अमेरिका सध्या एका महत्त्वाच्या अंतरिम व्यापार करारावर (Interim Trade Agreement) चर्चा करत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, नवीन टॅरिफ धोरणामुळे भारताला आपल्या उत्पादनांसाठी अमेरिकन बाजारपेठेत अधिक चांगली 'प्रेफरेंशियल मार्केट ॲक्सेस' (प्राधान्यपूर्ण बाजारपेठ प्रवेश) मिळवण्याची संधी असू शकते.

२. आव्हाने: दुसरीकडे, अमेरिकेची ही संरक्षणवादी भूमिका भारतीय निर्यातीसाठी आव्हानात्मक ठरू शकते. अभियांत्रिकी वस्तू, कापड उद्योग आणि ऑटोमोबाईल क्षेत्रावर या टॅरिफचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

३. सध्याची स्थिती: सध्या भारत आणि अमेरिकेचे अधिकारी यावर तोडगा काढण्यासाठी वाटाघाटी करत आहेत. भारताची भूमिका 'व्यापारातील समतोल' राखण्यावर असून, अमेरिका त्यांना कच्च्या तेलाच्या आयातीबाबत आणि उत्पादनांच्या बाजारपेठेबाबत झुकते माप देण्यास सांगत आहे.

थोडक्यात सांगायचे तर, ट्रम्प यांचा हा निर्णय भारतासाठी एक 'दुधारी तलवार' आहे. जर दोन्ही देशांनी यशस्वी व्यापार करार केला, तर भारताला मोठ्या प्रमाणावर फायदा होऊ शकतो, अन्यथा अनिश्चिततेचे वातावरण कायम राहू शकते.