स्पेन-स्यूटा सीमेवर आंतरराष्ट्रीय आणीबाणी! समुद्रातून पोहत हजारो मोरोक्कन नागरिकांची युरोपमध्ये घुसखोरी; स्पेनने तैनात केले सैन्य

माद्रिद / स्यूटा: स्पेन (Spain) आणि मोरोक्को (Morocco) यांच्या सीमेवर वसलेल्या उत्तर आफ्रिकेतील स्पेनच्या 'स्यूटा' (Ceuta) या स्वायत्त शहरात अभूतपूर्व मानवी व आंतरराष्ट्रीय स्थलांतर संकट निर्माण झाले आहे. दारिद्र्य, बेरोजगारी आणि आर्थिक संकटामुळे त्रस्त झालेल्या हजारो मोरोक्कन नागरिकांनी आणि उप-सहारा आफ्रिकेतील लोकांनी समुद्रातून पोहत थेट स्पेनच्या सीमेत प्रवेश करण्यास सुरुवात केली आहे. या अराजकतेदरम्यान समुद्रात बुडून किमान १८ जणांचा मृत्यू झाला असून अनेक जण जखमी झाले आहेत.

सैन्य तैनात अन् आपत्कालीन स्थिती: स्यूटा शहरात हजारो स्थलांतरित समुद्रकिनाऱ्यावरून आणि कुंपण ओलांडून घुसखोरी करत असल्याने स्थानिक प्रशासनाची यंत्रणा पूर्णपणे कोलमडली आहे. सिव्हिल गार्ड आणि सीमा सुरक्षा दलाच्या मदतीसाठी स्पेन सरकारने तातडीने सैन्य (Army) तैनात केले आहे. पंतप्रधान पेद्रो सांचेज (Pedro Sánchez) आणि गृहमंत्री फर्नांडो ग्रांदे-मार्लास्का यांनी परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन तातडीने स्यूटा शहराची पाहणी केली आहे.

समुद्रातून पोहत घुसखोरी करण्याचे मुख्य कारण काय? १. कायदेशीर निर्णयाचा परिणाम: स्पेनच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या (Supreme Court) एका निर्णयानंतर हा सीमा ओलांडण्याचा ओघ अचानक वाढला आहे. न्यायालयाच्या नियमानुसार, समुद्रमार्गे आलेल्या स्थलांतरितांना आवश्यक कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण न करता किंवा अर्जाची सुनावणी न घेता तात्काळ परत पाठवता (Pushback) येत नाही. या कायदेशीर पळवाटेचा फायदा मानवी तस्करांनी (Smugglers) घेतला आहे. २. आर्थिक विवंचना आणि बेरोजगारी: मोरोक्को आणि आसपासच्या देशांमध्ये महागाई, गरिबी आणि रोजगाराचा अभाव यामुळे त्रस्त झालेले नागरिक युरोपमध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी स्वतःचा जीव धोक्यात घालत आहेत. ३. मोरोक्कन प्रशासनाची अनपेक्षित ढिलाई: स्पेनमधील अधिकाऱ्यांच्या मते, मोरोक्कन सीमा दलाने काही भागात अचानक गस्त ढिली केली किंवा दुर्लक्ष केले, ज्यामुळे मानवी तस्करांच्या टोळ्या सक्रिय झाल्या.

युरोपमध्ये चिंतेचे वातावरण: २०२१ मध्ये घडलेल्या अशाच प्रकारच्या सामूहिक घुसखोरीच्या घटनेची आठवण या संकटाने करून दिली आहे. स्यूटा ही युरोपीय युनियनची (EU) आफ्रिका खंडातील थेट जमिनीची सीमा असल्याने संपूर्ण युरोपमध्ये या घटनेमुळे सुरक्षेचे आणि मानवतावादी संकट उभे राहिले आहे. स्पेन सरकारने सीमा सुरक्षा अधिक कडक केली असून, विनापरवाना आलेल्या नागरिकांना परत पाठवण्यासाठी कायदेशीर पावले उचलली जात आहेत.