New ITR Forms Released for AY 2026-27: Major Changes in ITR-2 and ITR-4 Forms! Check Details Now!

मुंबई: नवीन आर्थिक वर्ष सुरू होण्यापूर्वीच करदात्यांसाठी एक अतिशय महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. आयकर विभागाने (Income Tax Department) आर्थिक वर्ष २०२५-२६ (करनिर्धारण वर्ष २०२६-२७) साठी नवीन इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) फॉर्म जारी केले आहेत. आयकर विभागाने ITR-1 ते ITR-7 पर्यंतचे सर्व फॉर्म्स नोटिफाय केले असून, यावर्षी विशेषतः ITR-2 आणि ITR-4 फॉर्म्समध्ये काही महत्त्वाचे बदल करण्यात आले आहेत. जर तुम्ही करदाते असाल, तर आयटीआर भरण्यापूर्वी तुमच्यासाठी कोणता फॉर्म योग्य आहे आणि त्यात काय बदल झाले आहेत, हे जाणून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

आयटीआर भरण्याची अंतिम तारीख

आर्थिक वर्ष २०२५-२६ साठी आयटीआर फाईल करण्याची शेवटची तारीख ३१ जुलै २०२६ निश्चित करण्यात आली आहे. (ऑडिट नसलेल्या व्यावसायिक केसेससाठी ही तारीख ३१ ऑगस्ट असू शकते). करदात्यांनी कोणत्याही दंडाशिवाय आणि शेवटच्या क्षणाची घाई टाळण्यासाठी वेळेत फॉर्म भरणे आवश्यक आहे.

कोणत्या फॉर्ममध्ये काय बदल झाले? तुमच्यासाठी कोणता योग्य?

१. ITR-1 (सहज फॉर्म)

हा फॉर्म अशा वैयक्तिक करदात्यांसाठी आहे, ज्यांचे वार्षिक उत्पन्न ५० लाख रुपयांपर्यंत आहे.
यामध्ये पगार (Salary), पेन्शन, एक घर (One House Property) आणि व्याजासारख्या इतर स्रोतांतून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा समावेश होतो.
नवा बदल: जर तुम्हाला १.२५ लाख रुपयांपर्यंतचा लाँग टर्म कॅपिटल गेन (LTCG - कलम 112A अंतर्गत) मिळाला असेल, तरीही तुम्ही हा सोपा फॉर्म भरू शकता.

२. ITR-2 (गुंतवणूकदार आणि परदेशी मालमत्ता धारकांसाठी मोठे बदल)

ज्यांचे उत्पन्न ५० लाखांपेक्षा जास्त आहे, ज्यांना एकापेक्षा जास्त घरांतून उत्पन्न मिळते किंवा ज्यांचे उत्पन्नात भांडवली नफा (Capital Gains) समाविष्ट आहे, त्यांच्यासाठी हा फॉर्म आहे. व्यावसायिक उत्पन्न असणारे लोक हा फॉर्म भरू शकत नाहीत.
महत्त्वाचे बदल: नवीन ITR-2 फॉर्ममध्ये भांडवली नफ्याची (Capital Gains) सविस्तर माहिती देणे बंधनकारक केले आहे. तुम्ही शेअर्स किंवा कोणतीही मालमत्ता कधी खरेदी केली, कधी विकली आणि त्यातून किती नफा किंवा तोटा झाला, याचा अचूक तपशील द्यावा लागेल.
याशिवाय, ज्या नागरिकांची परदेशात मालमत्ता (Foreign Assets) आहे किंवा परदेशी बँक खाती आहेत, त्यांनाही या फॉर्ममध्ये संपूर्ण माहिती देणे अनिवार्य करण्यात आले आहे.

३. ITR-3

हा फॉर्म अशा व्यक्ती आणि हिंदू अविभक्त कुटुंबांसाठी (HUF) आहे ज्यांचे उत्पन्न व्यवसाय किंवा पेशातून (Business or Profession) आहे आणि ज्यांचा टर्नओव्हर ५० लाख रुपयांपेक्षा जास्त आहे.

४. ITR-4 (सुगम फॉर्म - छोटे व्यावसायिक आणि सुलभता)

हा फॉर्म अशा छोट्या व्यापाऱ्यांसाठी आणि व्यावसायिकांसाठी आहे ज्यांचे वार्षिक उत्पन्न ५० लाख रुपयांपर्यंत आहे आणि ज्यांनी 'अनुमानित कर योजना' (Presumptive Taxation Scheme - कलम 44AD, 44ADA) निवडली आहे.
नवा बदल: नवीन बदलांनुसार, आता दोन घरांतून (Two House Properties) उत्पन्न मिळवणारे आणि १.२५ लाख रुपयांपर्यंतचा भांडवली नफा असणारे छोटे व्यावसायिक देखील ITR-4 चा लाभ घेऊ शकतील. मात्र, यंदा या फॉर्ममध्ये गुंतवणुकीचा आणि बँक खात्यातील शिल्लक रकमेचा (Bank Balance) अतिरिक्त तपशील देणे आवश्यक करण्यात आले आहे.

महत्त्वाची टीप: नवीन आयटीआर फॉर्म्समध्ये वजावट (Deductions) क्लेम करण्यासाठी अधिक कडक नियम करण्यात आले आहेत. उदाहरणार्थ, कलम 80G अंतर्गत देणग्यांवर सूट मिळवण्यासाठी आता ट्रान्झॅक्शन रेफरन्स नंबर आणि बँकेचा IFSC कोड देणे अनिवार्य आहे. चुकीची माहिती दिल्यास थेट इन्कम टॅक्सची नोटीस येऊ शकते.

सविस्तर वाचा, लिंक कमेंट मध्ये https://punenews24.in/