लोकं काय म्हणतील या विचाराने मी माझ्या दिव्यांग मुलाचा तिरस्कार करायचो'; नाना पाटेकर यांच्या त्या अत्यंत भावूक आणि मनाला हेलावून टाकणाऱ्या कबुलीची चर्चा

मुंबई: भारतीय चित्रपटसृष्टीतील आपले अफाट अभिनय कौशल्य, रुबाबदार व्यक्तिमत्त्व आणि अत्यंत परखड स्वभावाने प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणारे दिग्गज अभिनेते नाना पाटेकर यांनी आपल्या आयुष्यात अनेक मोठे चढ-उतार आणि वैयक्तिक दुःखे पचवली आहेत. पडद्यावर नेहमीच कणखर आणि भारदस्त भूमिका साकारणारे नाना पाटेकर, खासगी आयुष्यात किती संवेदनशील होते आणि त्यांनी किती वेदना सहन केल्या होत्या, याचे अनेक किस्से त्यांच्या निधनानंतर समोर येत आहेत. यातच त्यांच्या मुलाबाबत त्यांनी एका मुलाखतीत दिलेली अत्यंत मन हेलावून टाकणारी आणि काळजाला हात घालणारी कबुली सध्या सर्वत्र मोठ्या प्रमाणात चर्चेत आहे.

ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर आणि अभिनेत्री नीलकांती पाटेकर यांना दोन मुलगे झाले होते, त्यापैकी मोठ्या मुलाचे नाव 'दुर्वासा' असे ठेवण्यात आले होते. या मुलाच्या जन्मापासूनच त्याच्या आयुष्यात शारीरिक आणि आरोग्याच्या अनेक समस्या निर्माण झाल्या होत्या. विशेषतः, दुर्वासाच्या एका डोळ्यामध्ये आजार असल्यामुळे त्याला व्यवस्थित दिसत नव्हते. मुलाची ही शारीरिक अकार्यक्षमता किंवा व्यंग पाहिल्यानंतर सुरुवातीच्या काळात नाना पाटेकरांच्या मनात एक वेगळीच घुसमट आणि नकारात्मकता निर्माण झाली होती, ज्याची प्रांजळ कबुली त्यांनी स्वतः एका मुलाखतीत दिली होती.

एका मुलाखतीत जुन्या आठवणींना उजाळा देताना नाना पाटेकर अत्यंत भावूक झाले होते. त्यांनी सांगितले होते की, "माझा मोठा मुलगा जन्मजात आजारी होता. त्याच्या एका डोळ्यात समस्या होती आणि त्याला दिसत नव्हते. त्यावेळी माझ्या मनात पितृप्रेम दाटून येण्याऐवजी एक वेगळाच विचार आला होता, जो माझा मोठेपणा नव्हता, तर कमकुवतपणा होता. मी जेव्हाही त्या लहान मुलाकडे बघायचो, तेव्हा माझ्या मनात हाच विचार यायचा की, 'लोक काय म्हणतील? नानाचा मुलगा असा कसा?' मी फक्त समाज काय बोलेल आणि लोक माझ्या मुलाबद्दल काय विचार करतील, याच गोष्टीचा बाऊ केला होता."

आपल्या या वागणुकीबद्दल आणि मानसिकतेबद्दल खंत व्यक्त करताना नानांनी पुढे म्हटले होते की, "मी कधीही हा विचार केला नाही की त्या लहानग्या जीवाला, माझ्या मुलाला नेमके काय वाटत असेल किंवा त्याच्या मनात काय चालले असेल. मी केवळ लोकांच्या टीकेची भीती बाळगली." पौराणिक ऋषी दुर्वासा यांच्या नावावरून आपल्या मोठ्या मुलाचे नाव ठेवलेल्या नानांनी, दुर्वासाने अवघ्या अडीच वर्षांचे आयुष्य त्यांच्यासोबत घालवल्याची आठवण काढली. दुर्वासाच्या अकाली निधनानंतर नानांना आपल्या त्या चुकीची जाणीव झाली आणि हीच सल त्यांच्या मनात आयुष्यभर कायम राहिली. मुलाच्या मृत्यूनंतर त्यांना झालेल्या तीव्र मानसिक धक्क्यामुळे ते नैराश्यात गेले होते आणि याच दुःखातून त्यांनी अति प्रमाणात धूम्रपान (Smoking) करण्यास सुरुवात केली होती, ज्याचा खुलासा त्यांनी स्वतः केला होता.