काशी विश्वनाथ धामच्या विकासानंतर पर्यटनाला नवी दिशा; BHU मध्ये 'पर्यटन आणि आतिथ्य अध्ययन केंद्र' सुरू करण्यास मंजुरी"

वाराणसी येथील बनारस हिंदू विद्यापीठाने (BHU) कला संकाय अंतर्गत 'पर्यटन आणि आतिथ्य अध्ययन केंद्र' (Centre for Tourism and Hospitality Studies - CTHS) स्थापन करण्याच्या प्रस्तावाला औपचारिक मंजुरी दिली आहे. काशी विश्वनाथ धामच्या पुनर्विकासाच्या पार्श्वभूमीवर वाढलेल्या पर्यटनाला शैक्षणिक आधार देण्यासाठी आणि रोजगाराभिमुख शिक्षण उपलब्ध करून देण्यासाठी हे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.

केंद्राचे उद्दिष्ट आणि कार्यक्षेत्र: विश्वविद्यालयाच्या विद्वत परिषदेच्या मंजुरीनंतर, आता कार्यकारी परिषदेच्या अंतिम संमतीने हे केंद्र कार्यान्वित होईल. या केंद्रामुळे पर्यटन आणि कार्यालयीन व्यवस्थापनाशी संबंधित सर्व शैक्षणिक कार्यक्रम एकाच छताखाली येतील. हे केंद्र प्रामुख्याने खालील क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करणार आहे:

• शैक्षणिक उपक्रम: केंद्रामध्ये स्नातक (UG), स्नातकोत्तर (PG), पीएचडी (PhD), तसेच विविध डिप्लोमा आणि प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम चालवले जातील.

• बहुविषयक संशोधन: तीर्थ आणि आध्यात्मिक पर्यटन, सांस्कृतिक वारसा, मंदिर अर्थव्यवस्था (Temple Economy), शाश्वत तीर्थ व्यवस्थापन आणि धार्मिक पर्यटन धोरण यांसारख्या विषयांवर हे केंद्र सखोल संशोधन करेल.

• कौशल्य विकास: राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण-२०२० (NEP 2020) नुसार, हे केंद्र कौशल्य आधारित प्रशिक्षण, उद्योजकता आणि रोजगारनिर्मितीला चालना देईल.

• उद्योग-अकादमिक सहयोग: राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठे, उद्योग संस्था आणि सरकारी संस्थांशी भागीदारी करून विद्यार्थ्यांना इंटर्नशिप आणि अनुभवात्मक शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून दिली जाईल.

सध्याची स्थिती: सध्या हे केंद्र युरोपीय संघाद्वारे वित्तपोषित 'सेक्रेड ट्रॅव्हल अँड रिलिजियस टूरिझम' (Sacred Travel and Religious Tourism) ही महत्त्वाची प्रकल्प योजना राबवत आहे. या केंद्राची स्थापना झाल्यास वाराणसीसारख्या आध्यात्मिक शहरात पर्यटनाच्या क्षेत्रात एक 'सेंटर ऑफ एक्सीलेंस' (उत्कृष्टता केंद्र) विकसित होईल, ज्यामुळे स्थानिक आणि जागतिक स्तरावर पर्यटन क्षेत्रातील तज्ज्ञ तयार होण्यास मदत होईल.