Ajit Pawar Death : अजित पवार यांच्या विमानातील कागदपत्रं सुरक्षित, पण रेकॉर्डरचं नुकसान कसं झालं? तर्कवितर्कांवर मंत्रालयाकडून अखेर अधिकृत स्पष्टीकरण

Mumbai : दिग्गज नेते अजित पवार यांच्या अपघाती निधनाला कारणीभूत ठरलेल्या विमानाच्या दोन्ही रेकॉर्डरचे आगीमुळे नुकसान झाले आहे. दीर्घकाळ तीव्र उष्णतेच्या संपर्कात आल्याने रेकॉर्डरचे नुकसान झाल्याची माहिती मंगळवारी केंद्रीय नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाने दिली. ‘एएआयबी’ ही संस्था अपघाताची सविस्तर चौकशी करत आहे. या विमानातील माहितीच्या पुनर्प्राप्तीसाठी रेकॉर्डरचे उत्पादन करणाऱ्या देशांच्या प्रतिनिधींकडून मदत मागण्यात आली.

मंत्रालयाने काय सांगितलं?
लिअरजेट ४५ या विमानाचा २८ जानेवारी रोजी बारामती विमानतळानजीक अपघात झाला. या अपघाताची चौकशी विमान (अपघात आणि घटनांचा तपास) नियम, २०१७ आणि आंतरराष्ट्रीय नागरी विमान वाहतूक संघटनेच्या (आयसीएओ) परिशिष्ट १३ मधील आंतरराष्ट्रीय मानके आणि शिफारस केलेल्या पद्धतींनुसार काटेकोरपणे केली जात असल्याचे मंत्रालयाने सांगितले आहे.

या आगीमध्ये रेकॉर्डरचे नुकसान झाले असलं, तरी एल ३- कम्युनिकेशन्स यांनी तयार केलेला डिजिटल फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर, विमान अपघात तपास संस्थेच्या प्रयोगशाळेत यशस्वीरीत्या डाउनलोड करण्यात आला. तर हनीवेल कंपनीने तयार केलेल्या कॉकपीट व्हॉइस रेकॉर्डरची सध्या विस्तृत तांत्रिक तपासणी सुरू आहे.

ही चौकशी समावेशी, वस्तुनिष्ठ आणि पुराव्यांवर आधारित व्हावी यासाठी विमान अपघात तपास संस्था सर्व विहित तांत्रिक आणि प्रक्रियात्मक प्रोटोकॉलचे पालन करत आहे. संपूर्ण पारदर्शकतेसाठी संस्थेची वचनबद्धता कायम असल्याचेही यावेळी स्पष्ट करण्यात आले आहे. या विमान अपघातात सुरक्षित राहिलेल्या विमानाच्या मागच्या भागातील डेटा रेकॉर्डर जळाला कसा, असे प्रश्न विविध माध्यमातून उपस्थित केले जात आहेत. या पार्श्वभूमीवर विमान अपघात तपास संस्थेने सर्व संबंधित घटकांना कोणत्याही प्रकारचे तर्कवितर्क टाळावेत आणि प्रस्थापित कार्यपद्धतीनुसार चौकशी प्रक्रिया सुरळीतपणे पार पडू द्यावी अशी विनंती मंत्रालयाने केली आहे.

प्रश्न आणि तज्ज्ञांचे म्हणणे...
डेटा रेकॉर्डर जळाल्याची माहिती समोर आल्यानंतर हा ब्लॅकबॉक्स जळू शकतो का, अशीही विचारणा होत आहे. कागदपत्रे जळाली नाहीत मात्र विशिष्ट पद्धतीने तयार करण्यात आलेला, तीव्र आगीमध्ये सुरक्षित राहू शकणारा हा रेकॉर्डर कसा जळू शकतो असे प्रश्न उपस्थित करण्यात आले आहेत. विमानाच्या मागच्या बाजूलाच रेकॉर्डर (ब्लॅकबॉक्स) सुरक्षित पद्धतीने राहील अशी रचना केलेली असते. आजूबाजूचे तापमान ७०० ते ८०० अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचले तरी ब्लॅकबॉक्सचे नुकसान होत नाही, असे तज्ज्ञ सांगत आहेत.

आतला भाग सुरक्षित असू शकतो
याआधी, मंगळुरु येथे झालेल्या अपघाताच्या वेळी प्रयत्नपूर्वक डेटा मिळविण्यात आला होता. रेकॉर्डरमधून डेटा डाऊनलोड करण्याचे पर्याय आपल्याकडे आहेत. काही वेळा त्यातील चीपचेही नुकसान होते. मंगळुरु अपघातात हेच घडले होते. त्यावेळी अमेरिकेच्या मदतीने सगळी माहिती प्राप्त करण्यात आली होती. या रेकॉर्डरचा बाहेरचा भाग खराब झालेला असला तरी यातील आतला भाग सुरक्षित असू शकतो, अशी माहिती एअरमार्शल (निवृत्त) भूषण गोखले यांनी दिली.