रुचिर शर्मा यांचा कॉलम:ट्रम्प यांच्याबद्दल नाराजी असूनही अमेरिकेत प्रचंड पैसा येतोय

अमेरिकेच्या बाबतीत आज जगभरातील गुंतवणूकदारांचा दृष्टिकोन असा आहे की, ‘दिवसभर टीका करा आणि रात्रभर खरेदी करा.’ अलीकडेच आशिया, युरोप आणि मध्य-पूर्वेच्या दौऱ्यात ट्रम्प यांच्या नेतृत्वाखालील अमेरिकेबद्दल किती तक्रारी आहेत, हे मला जाणवले. मग तो टेरिफचा मुद्दा असो, ग्रीनलँडची गोष्ट असो किंवा जुन्या जागतिक व्यवस्थेबद्दलची उदासीनता असो. जगभरात अमेरिकेबद्दल नकारात्मक धारणा वाढत आहे. पण जेव्हा मी न्यूयॉर्कला परतलो आणि आकडेवारी पाहिली, तेव्हा चित्र पूर्णपणे वेगळे दिसले. अमेरिकेबद्दलचे मत जरी नकारात्मक होत असले तरी पैसा आधीपेक्षा कितीतरी जास्त प्रमाणात अमेरिकेकडे वाहत आहे. गेल्या वर्षी परदेशी गुंतवणूकदारांनी अमेरिकन फायनान्शियल ॲसेट्समध्ये 1.6 ट्रिलियन डॉलरची गुंतवणूक केली, ज्यापैकी सुमारे 700 अब्ज डॉलर केवळ शेअर बाजारात गुंतवले गेले. हे दोन्ही विक्रमी आकडे असून गेल्या काही वर्षांच्या तुलनेत खूप जास्त आहेत. अमेरिकन कॉर्पोरेट बाँड्सच्या बाबतीतही हाच कल दिसून आला, जिथे परदेशी खरेदीत लक्षणीय वाढ झाली. मग प्रश्न असा पडतो की, ज्या देशाबद्दल उघडपणे नाराजी व्यक्त केली जात आहे, तिथे इतकी गुंतवणूक का होत आहे? याचे एक कारण म्हणजे ‘इनर्शिया’ (जडत्व). 2008 च्या जागतिक आर्थिक संकटानंतर आतापर्यंत अमेरिकेची कामगिरी जगातील बहुतांश देशांपेक्षा सरस राहिली आहे. गुंतवणूकदार नेहमी मागील कामगिरीचा मागोवा घेतात. प्रचंड आकारमान आणि लिक्विडिटीमुळे सध्या अमेरिकन बाजारपेठेला कोणताही पर्याय नाही, असे त्यांनी गृहीत धरले आहे. जग अजूनही तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अमेरिकेच्या आघाडीने प्रभावित आहे. युरोपियन गुंतवणूकदार दीर्घकाळापासून अमेरिकन टेक शेअर्सचे उत्साही खरेदीदार राहिले आहेत, परंतु गेल्या वर्षी अमेरिकन शेअर बाजारात परदेशी गुंतवणुकीचा सर्वात मोठा स्रोत दक्षिण कोरिया होता. या देशात अमेरिका किंवा एआयशी संबंधित मालमत्तेबद्दल प्रचंड आकर्षण आहे. भारतातही हा कल दिसून येतो. 2025 मध्ये भारतीयांनी परदेशात प्रवास, शिक्षण, भेटवस्तू यांसारख्या सर्व श्रेणींवर गेल्या वर्षीच्या तुलनेत कमी खर्च केला, परंतु पोर्टफोलिओ गुंतवणुकीत 60 टक्क्यांहून अधिक वाढ नोंदवली गेली. सरकारने गुंतवणुकीच्या मर्यादा शिथिल केल्यामुळे भारतीयांसाठी परदेशी फायनान्शियल असेट्स खरेदी करणे सोपे झाले आहे आणि या गुंतवणुकीचा धक्कादायक 99 टक्के हिस्सा अमेरिकेकडे जात आहे. याचा मोठा भाग अमेरिकन एक्स्चेंज ट्रेडेड फंड्समध्ये जातो, पण सर्वात मोठा वाटा थेट अमेरिकन कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये गुंतवला जातो.विशेषतः एआय क्रांतीच्या केंद्रस्थानी असलेल्या मोठ्या टेक कंपन्यांमध्ये. बाजारपेठेतील कल कायमस्वरूपी नसतात आणि ‘दिवसभर टीका, रात्रभर खरेदी’ करण्याची सवयही याला अपवाद नाही. अमेरिकेतील एआय शेअर्सबाबत जे वेड आहे, ते अस्तित्वाबद्दल प्रश्न उभे करत आहे. एआयच्या शर्यतीत कोणत्या कंपन्या विजयी होतील हे स्पष्ट नाही. त्या अमेरिकनच असतील याचीही खात्री नाही. चीनने आपण स्पर्धा करू शकतो हे दाखवून दिले आहे. त्यांचे काही एआय मॉडेल्स अमेरिकन मॉडेल्ससारखीच कामगिरी कमी प्रशिक्षण खर्चात देत आहेत. दुसरीकडे, अमेरिकन बाजारपेठेचे वर्चस्व आणि त्यातील अनिश्चितता पाहता इतर सरकारेही जोखीम कमी करण्यासाठी विविध पर्यायांचा विचार करत आहेत. ते व्यापार करार करत आहेत, नियमावली शिथिल करत आहेत आणि संरक्षण व स्थानिक तंत्रज्ञानातील गुंतवणूक वाढवत आहेत. गेल्या वर्षी अमेरिकेत भांडवलाचा प्रचंड प्रवाह असूनही, जगातील इतर भागांतील बाजारपेठांनी कामगिरीच्या बाबतीत अमेरिकेला मागे टाकले. अमेरिकेबाहेर विकास दरात वाढ होत असल्याने हा कल अधिक मजबूत होत आहे. या वर्षी आणि पुढच्या वर्षी इतर अर्थव्यवस्था अमेरिकेच्या तुलनेत दीडपट वेगाने वाढण्याची अपेक्षा आहे. 2027 पर्यंत उदयोन्मुख बाजारपेठांमध्ये सरासरी कॉर्पोरेट नफा अमेरिकेच्या तुलनेत दुप्पट वेगाने वाढण्याचा अंदाज आहे, तर इतर विकसित अर्थव्यवस्थांमध्ये हा वाढीचा दर सुमारे 50 टक्के अधिक राहण्याची शक्यता आहे. (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.) विदेशी गुंतवणूकदार अमेरिकेवर कितीही टीका करत असले तरी त्यांच्याकडे 70 ट्रिलियन डॉलरची मालमत्ता आहे.जी दशकाच्या तुलनेत दुप्पट आहे. जोवर हा ओघ सुरू राहील, तोवर अमेरिकन बाजारपेठेवर फारसा परिणाम होणार नाही.