बोरिया मजुमदार यांचा कॉलम:फुटबॉल विश्वकपमध्ये नसूनही‎ आपण तिथे उपस्थित आहोत‎

‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎फुटबॉल विश्वचषकात भारतीय संघ कदाचित खेळत‎नसेल, पण स्वयंसेवकांपासून ते पत्रकारांपर्यंत या स्पर्धेत‎भारताची उपस्थिती आहे. नागपूरचे 75 वर्षीय ओम मुंद्रा‎यांचेच उदाहरण घ्या. हा त्यांचा सातवा विश्वचषक आहे‎आणि ते न्यूयॉर्कमध्ये स्वयंसेवक म्हणून चाहत्यांना या‎स्पर्धेच्या उत्साहाचा अनुभव घेण्यास मदत करत आहेत.‎त्यांना याबद्दल विचारले, तर तुम्हाला एक ओळखीचे‎हसू मिळेल. ते म्हणतात, ‘मला खेळांची आवड आहे‎आणि मला या उत्साहाचा भाग बनायचे आहे.’‎ ओम मुंद्रा एकटेच नाहीत. असे अनेक लोक आहेत‎ज्यांनी वर्षानुवर्षे केवळ विश्वचषक पाहण्यासाठी पैसे ‎‎वाचवले आहेत. दोन वर्षे बचत करून विश्वचषक ‎‎पाहण्यासाठी आलेल्या एका दांपत्याने मला सांगितले,‎‘येथे सर्व काही खूप महाग आहे. साधे दळणवळण‎आणि खाण्यापिण्यासाठीही एका मॅचच्या दिवसाचा‎खर्च सुमारे 30 हजार रुपयांपर्यंत येतो. तरीही, आम्ही ‎‎जास्तीत जास्त सामने पाहण्याचा पूर्ण प्रयत्न करत‎आहोत.’ विचार केला, तर अमेरिकेतील या सर्व ‎‎भारतीयांची उपस्थिती स्वतःच एक गोष्ट सांगून जाते. हे ‎‎आपल्या ‘सॉफ्ट पॉवर’चे प्रमाण आहे. हा भारताचा ‎‎जगापर्यंत पोहोचण्याचा प्रवास आहे. आपला संघ तिथे‎नसूनही, आपल्या चाहत्यांनी आणि स्वयंसेवकांनी‎विश्वचषकात भारतीय रंग भरले आहेत. हे केवळ‎मीडिया आणि स्वयंसेवकांपर्यंत मर्यादित नाही.‎अमेरिकेत तुम्ही जिथे नजर टाकाल, तिथे भारतीय‎प्रभाव दिसून येईल.‎ कोणत्याही स्टेडियममध्ये गेलात, तरी अनेक लोक‎तुम्हाला हिंदी किंवा बंगाली बोलताना ऐकू येतील.‎वास्तविक, विश्वचषकासाठी अमेरिकेत आलेल्या‎पर्यटकांमध्ये भारतीय चाहत्यांचे प्रमाण 2 ते 3 टक्के‎आहे. कॅन्सस सिटीमध्ये - जिथे अर्जेंटिनाचा पहिला‎सामना झाला आणि लिओनेल मेस्सीने हॅटट्रिक साधली‎- तिथल्या बंगाली समुदायाने मेस्सीला खेळताना‎पाहण्यासाठी महिनाभरापूर्वीच नियोजन केले होते. ते‎फॅन पार्क्समध्ये नेहमी उपस्थित असतात आणि‎त्यांच्यासाठी विश्वचषक हा एक महिना चालणारा असा‎कार्यक्रम आहे. खरे तर, तुम्ही कोणत्याही क्रीडा स्पर्धेत ‎‎गेलात, तरी तिथे भारतीय चाहत्यांबाबत अशीच स्थिती ‎‎दिसेल. या विश्वचषकात 48 संघ सहभागी होत आहेत. ‎‎यामध्ये आशियाई संघांचाही चांगला सहभाग आहे.‎अशा परिस्थितीत येणाऱ्या दशकांमध्ये फिफा‎विश्वचषकात सहभागी होण्याचे भारताचे स्वप्न केवळ‎एक अशक्य कल्पना राहू नये, यासाठी आपल्याला‎खंबीर प्रयत्न करण्याची गरज आहे. भारताच्या फुटबॉल‎यंत्रणेत पुरेसा पैसा उपलब्ध आहे आणि आपल्याला‎आशावादी व सकारात्मक राहण्याची गरज आहे.‎ हो, आपल्याला राष्ट्रीय संघासाठी अधिक अनुभव,‎अधिक सामने आणि मजबूत स्थानिक रचनेची गरज‎आहे. जी भविष्यात आयएसएललासुद्धा बळकटी देईल.‎आपल्याला अधिक सक्रिय एआयएफएफची गरज‎आहे, जी भारतीय फुटबॉलच्या खऱ्या आणि तातडीच्या‎समस्या सोडवण्यावर लक्ष केंद्रित करेल. आणि इथेच‎मीडियाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरते.‎मीडियामधील बहुतेक लोक चार वर्षांतून एकदा जागे‎होतात आणि विचारतात की, 130 कोटी लोकसंख्या‎असलेला देश विश्वचषक का खेळत नाही? तर‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎दुसरीकडे 5 लाख लोकसंख्या असलेला केप वर्डे‎स्पेनसारख्या युरोपियन चॅम्पियनविरुद्ध एक गुण‎मिळवण्यात यशस्वी ठरतो.‎ वास्तव हे आहे की, 130 कोटींपैकी 129 कोटी 50 लाख‎लोकांना खेळांसाठी मूलभूत सुविधाही उपलब्ध नाहीत.‎भारतीय खेळांना अधिक रचनात्मक आणि‎आत्मपरीक्षण करणाऱ्या दृष्टिकोनाची गरज आहे, जो‎त्रुटी ओळखून पुढे जाण्याचा मार्ग निश्चित करेल. जर‎एआयएफएफ नेतृत्व करू शकले, तर भारतीय‎फुटबॉलला आवश्यक गती देण्यासाठी पुरेसा पैसा‎आणि उत्साह उपलब्ध आहे. तोपर्यंत आपण‎विश्वचषकासाठी पैसे वाचवत राहू - कधी चाहते‎म्हणून तर कधी स्वयंसेवक म्हणून - आणि एक दिवस‎आपल्याला जागतिक मंचावर भारतासाठीही ‘चिअर’‎करण्याची संधी मिळेल, अशी आशा करत राहू.‎ (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.)‎ अमेरिकेत तुम्ही जिथे नजर टाकाल, तिथे‎भारतीय प्रभाव दिसून येतो. तुम्ही‎कोणत्याही स्टेडियममध्ये गेलात, तरी‎तुम्हाला अनेक लोक हिंदी किंवा बंगाली‎बोलताना ऐकू येतील. वास्तविक, फिफा‎विश्वचषकासाठी अमेरिकेत आलेल्या‎लोकांमध्ये भारतीय चाहत्यांचा वाटा 2 ते‎3 टक्क्यांपर्यंत आहे.‎