होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद करून इराणने ट्रम्प प्रशासनासमोर एक प्रकारची सराव परीक्षा ठेवली आहे. ती उत्तीर्ण होण्यासाठी म्हणजेच तैवानवर चीनच्या संभाव्य हल्लाकिंवा नाकेबंदीविरोधात प्रतिकारशक्ती कायम ठेवण्यासाठी अमेरिकेला ही सामुद्रधुनी निर्णायकपणेपुन्हा खुली करावीच लागेल. होर्मुझ आणि तैवान या दोन्ही अरुंद समुद्री मार्गांच्याबंदीमुळे अर्थव्यवस्था 20 व्या शतकाच्या मध्यापर्यंत मागेजाऊ शकते. गेल्या दीड महिन्यात इराणने हॉर्मुझसामुद्रधुनीला तरंगत्या गोळीबार क्षेत्रात बदलले आहे.जहाजांची ये-जा कमी झाली आहे, तेलवाहू जहाजेभीतीने मार्गक्रमण करत आहेत आणि इराणी स्पीडबोट्सव ड्रोन समुद्री चाच्यांसारखे वागत आहेत. याठप्पपणामुळे जागतिक अर्थव्यवस्था अडचणीत आलीआहे. कारण जगातील तेल आणि द्रवीकृत नैसर्गिकवायूचा मोठा हिस्सा याच मार्गाने जातो. हे फक्तमध्यपूर्वेतील संकट नाही तर आशियातील संघर्षाचीरंगीत तालीम आहे. यातून चीनला तैवानविरोधातीलरणनीती आखण्याचे संकेत मिळत आहेत. तैवान खाडी होर्मुझसारखीच आहे, पण ती सेमीकंडक्टरसाठीमहत्त्वाची आहे. जगातील सर्वात प्रगत चिप्सपैकी 90 टक्क्यांहून अधिक उत्पादन तैवानची टीएसएमसी कंपनीकरते. ह्याच चिप्स एआय डेटा सेंटर्स, लढाऊ विमानेआणि स्मार्टफोनचे ‘मेंदू’ मानल्या जातात. परदेशीचिप्सवरील अवलंबित्वामुळे निर्माण होणारे राष्ट्रीयसुरक्षेचे धोके लक्षात घेऊन अमेरिकेने 2022 मध्ये‘चिप्स अँड सायन्स ॲक्ट’ मंजूर केला होता. जेणेकरूनउत्पादकांना देशातच कारखाने उभारण्यासाठी प्रोत्साहनमिळावे. तरीही टेक्सास, ओहायो आणि न्यूयॉर्कमध्येनव्या फॅब्रिकेशन युनिट्सची योजना असूनही अमेरिकाअजूनही मोठ्या प्रमाणावर चिप्सच्या आयातीवरअवलंबून आहे. अशा स्थितीत चीनने तैवानवर हल्लाकेला किंवा नाकेबंदी केली, तर 21 व्या शतकाचीतांत्रिक यंत्रणाच ठप्प होऊ शकते. जागतिक नुकसान110 ट्रिलियन डॉलर्सपर्यंत पोहोचू शकते. ही केवळ मंदीनसेल, तर पुरवठा साखळीचा हृदयविकाराचा झटकाठरेल. शी जिनपिंग यांना चीनच्या इतिहासात फक्तइलॉन मस्कपेक्षा चांगल्या कार बॅटऱ्या बनवणारा नेताम्हणून ओळखले जावे, असे वाटत नाही. त्यांना माओत्से तुंग यांनी दिलेले ‘एक चीन’चे वचन पूर्ण करायचेआहे— कोणतीही अट नसलेला आणि कम्युनिस्टनेतृत्वाला आव्हान देणारा कोणताही बंडखोर बेटनसलेला चीन. शी यांना असे वाटले की तैवानवरीलहल्ल्यानंतर अमेरिकेने कारवाईत संकोच केला किंवातडजोड केल्यास अमेरिकेची प्रतिकारशक्ती संपेल.जगातील सर्वात शक्तिशाली नौदलही जर एकाकमकुवत प्रादेशिक शक्तीसमोर तेलवाहू जहाजांनासुरक्षितपणे बाहेर काढू शकत नसेल, तर तैवानवरीलचीनी नाकेबंदी तोडण्यासाठी अमेरिका आपलीविमानवाहू नौका, पाणबुड्या आणि हजारो सैनिकांचाजीव धोक्यात घालेल, यावर शी का विश्वास ठेवतील?गेम थिअरीमध्ये याला ‘विश्वसनीय बांधिलकी’ म्हटलेजाते. म्हणजेच विरोधकाला खात्री असली पाहिजे कीतुम्ही बोलल्याप्रमाणे कृती कराल. तसे झाले नाही, तरसंपूर्ण खेळच बिघडतो. विश्वासार्हता एकदा गमावली,तर ती परत मिळवणे सोपे नसते. या समस्येचा उपाय कठीण आहे, पण स्पष्ट आहे.अमेरिकेने हॉर्मुझ सामुद्रधुनी निर्णायकपणे पुन्हा खुलीकरावी. यासाठी सामुद्रधुनीत एस्कॉर्ट, माइन-स्वीपर्सतैनात करणे, हल्ल्याच्या ठिकाणांवर कारवाई करणेआणि इराणच्या टोलबूथ बेटांवर नियंत्रण मिळवणेआवश्यक ठरेल. 2020 मध्ये ग्रीस, इजिप्त, पॅलेस्टिनीनॅशनल अथॉरिटी आणि इस्रायल यांनी इतर देशांसहईस्ट मेडिटेरेनियन गॅस फोरमची स्थापना केली होती,जेणेकरून नव्या गॅस साठ्यांचा उपयोग करता येईल.दुर्दैवाने, बायडेन प्रशासनाने इस्रायल ते युरोप प्रस्तावितपाइपलाइनसाठी अमेरिकेचा पाठिंबा मागे घेतला.प्रत्यक्षात हा हॉर्मुझवरील अवलंबित्व कमी करणारामहत्त्वाचा प्रकल्प ठरू शकला असता. अमेरिकेसमोर पर्याय स्पष्ट आहे— स्वतःच्या ताकदीनेहोर्मुझ खुला करा. अन्यथा शी तैवानवरील हल्ल्याचीतयारी करताना पाहा. सकारात्मक बाब म्हणजेअमेरिकेकडे सर्वात घातक नौदल आहे आणि अशीआर्थिक ताकदही आहे. ती कोणत्याही प्रतिस्पर्ध्यालामागे टाकू शकते. (@प्रोजेक्ट सिंडिकेट) चीनने तैवानवर हल्ला केला किंवानाकेबंदी केली, तर 21 व्या शतकाचीतांत्रिक ‘नर्व्हस सिस्टिम’च ठप्प होऊशकते. जागतिक नुकसान 10 ट्रिलियनडॉलर्सपर्यंत पोहोचू शकते. ही केवळमंदी नसेल, तर पुरवठा साखळीचा‘कार्डियाक अरेस्ट’ ठरेल.
This post was originally published on this site.
हे पण वाचा-
शहर
- पुणे: जे. एम. रोड खाऊ गल्लीत 'एफडीए'चा धडक कारवाईचा दणका; १७ पैकी ८ आस्थापने बंद, ६ परवाने निलंबित
- नागपूर: अंबाझरीजवळ स्वामी विवेकानंद स्मारकाजवळ भरधाव कार नाल्यात कोसळून एकाचा दुर्दैवी मृत्यू
- मुंबई: शायना एनसींच्या कथित निषेध आंदोलनावरून शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटो फाडल्याच्या वादावर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांची प्रतिक्रिया!
- पुणे: आयुक्त स्वतः उतरले रस्त्यावर! एफसी रोडवर महापालिकेची धडक कारवाई; तब्बल २४ हजार ५०० चौरस फुटांचे अनधिकृत बांधकाम जमीनदोस्त!
महाराष्ट्र
- रत्नागिरी: वारीला गेले अन् विठुरायाच्या चरणी विसावले! येरडवचे माजी ग्रामपंचायत सदस्य जगन्नाथ सावंत यांचे पंढरपूरमध्ये निधन
- पुणे: जे. एम. रोड खाऊ गल्लीत 'एफडीए'चा धडक कारवाईचा दणका; १७ पैकी ८ आस्थापने बंद, ६ परवाने निलंबित
- सांगली: जिल्हा बँकेच्या अध्यक्ष निवडीवेळी जयंत पाटील चीनमध्ये तोंड लपवून बसले; भाजप आमदार गोपीचंद पडळकरांचा घणाघात
- जळगाव: गावी परतल्यानंतर अवघ्या दोन दिवसांत लग्नातील वादातून २१ वर्षीय तरुणाचा निर्घृण खून; १५ संशयित पोलिसांच्या ताब्यात
गुन्हा
- रत्नागिरी: चिपळूणमध्ये खळबळ! रात्री घरातून बाहेर पडलेल्या सांगलीच्या तरुणाची दगडाने ठेचून हत्या, वालोपे परिसरात आढळला मृतदेह"
- गोंदिया: उदमांजर शिकारप्रकरणी सहा जण जेरबंद; गोंदिया वनविभागाची धडक कारवाई, कामठा परिसरातील घटना
- कोल्हापूर: पुणे रेल्वे प्रवासादरम्यान धक्कादायक घटना हातकणंगलेत रेल्वेखाली सापडून विवाहितेचा संशयास्पद मृत्यू; आत्महत्या की घातपात? चर्चांना उधाण
- पुणे: आळंदीत दिवसाढवळ्या थरारक रक्तपात! जुन्या वादातून पीसीएमटी चौकात रिक्षाचालकावर खंजीराने जीवघेणा हल्ला; परिसरात एकच दहशत
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १७ नोव्हेंबर २०२६: सूर्य आणि मंगळ करणार राजयोग निर्माण, या राशींचे नशीब फळफळणार!
- आजचे राशिभविष्य १४ नोव्हेंबर २०२६: बुधादित्य योग आणि शनिकृपेमुळे या राशींचे नशीब उजळणार, जाणून घ्या काय सांगते तुमचे भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
देश विदेश
- नवी दिल्ली: युधिष्ठिर सेतूवर भरधाव एसयूव्हीची ऑटोला धडक; पळण्याच्या नादात सहा जणांना चिरडले, दोघांचा मृत्यू
- नवी दिल्ली: ५० वर्षांहून जुनी इमारत कोसळल्याने चिमुकल्यासह दोघांचा मृत्यू; मी १० वर्षांपूर्वीच घर सोडण्याचा सल्ला दिला होता, म्हणत मामाला अनावर झाले अश्रू!
- गोवा: लोकशाहीच्या रक्षणासाठी भाजपने पणजीत काढली 'लोकशाही बचाव' पदयात्रा!
- उत्तर प्रदेश: लग्नापूर्वीच तिरंग्यात परतला अलीगढ़चा शिपाई; नायक करन चौधरी यांच्या अंगावर काटा आणणारी बलिदान गाथा



























Subscribe to my channel




