एन. रघुरामन यांचा कॉलम:एआय कोअर इंजिनिअरिंगची जागा घेणार नाही, तर ते री-इन्व्हेंट करेल

मी शुक्रवारी दोन बातम्या वाचल्या. अमेरिकेतील बहुतांश विद्यापीठे इतक्या वेगाने एआय प्रोग्राम सुरू करत आहेत की, संशोधकांना त्यांना ट्रॅक करणे कठीण होत आहे. यामागचा विचार असा की, एआय जागतिक अर्थव्यवस्थेत बदल घडवून आणत असल्याने, कॉलेज आणि विद्यार्थी या दोघांनाही स्पर्धेत टिकणे गरजेचे आहे. इकडे, तेलंगणाच्या एका बातमीत म्हटले होते की, आयटी जॉब मार्केटमधील अनिश्चितता आणि फ्रेशर्ससाठी कमी होत असलेल्या संधींमुळे पारंपरिक इंजिनिअरिंग शाखा पुन्हा लोकप्रिय होत आहेत. बातमीत तंत्रशिक्षण विभागाने जाहीर केलेल्या जागा वाटपाचा हवाला देत म्हटले की, सिव्हिल, मेकॅनिकल आणि त्यांच्याशी संबंधित शाखांच्या किमान 80% जागांचे वाटप झाले आहे. केमिकल इंजिनिअरिंग, ॲग्रिकल्चरल इंजिनिअरिंग आणि फूड टेक्नॉलॉजीसारख्या बिगर-आयटी कोर्सेसमध्येही 82% जागा भरल्या जाण्याची अपेक्षा आहे. कॉलेज शिक्षणाच्या या दोन पैलूंनी मला काही तज्ज्ञांशी बोलण्यास भाग पाडले. त्यांनी इतिहासाचा हवाला देत म्हटले की, ‘एके काळी उद्योग अभिमानाने स्वतःला ‘कम्प्युटराइज्ड’ म्हणवून घेत असत. नंतर सर्वच जण कम्प्युटराइज्ड झाले आणि हे विशेषण गायब झाले. इंटरनेटच्या बाबतीतही असेच घडले. आज कोणतीही कंपनी ‘इंटरनेट-एनेबल्ड’ असल्याचा दावा करत नाही, कारण डिजिटल कनेक्टिव्हिटी स्वाभाविक झाली आहे.’ ते म्हणाले की, ‘एआय देखील त्याच दिशेने वाटचाल करत आहे. येत्या दशकात कॉलेज कदाचित ‘एआय-एनेबल्ड मेकॅनिकल इंजिनिअरिंग’ किंवा ‘एआय-एनेबल्ड सिव्हिल इंजिनिअरिंग’ सारखे मार्केटिंग करणार नाहीत. गणित, भौतिकशास्त्र आणि कॉम्प्युटर साक्षरतेप्रमाणे एआय देखील एक बेसिक टूल बनेल. प्रत्येक इंजिनिअरकडून अशी अपेक्षा असेल की, शाखा कोणतीही असली तरी, त्याला इंटेलिजेंट सिस्टिम्ससोबत काम करता आलेच पाहिजे.’ तज्ज्ञ बरोबर आहेत. तेलंगणातून दरवर्षी सीएसई आणि संबंधित शाखांमधून सुमारे 60 हजार पदवीधर पास होतात, तर एंट्री-लेव्हल आयटी जॉब्स कमी होत आहेत. विद्यार्थ्यांना वाटते की, कोअर शाखांमध्ये स्पर्धा कमी आहे आणि शैक्षणिकदृष्ट्या चांगली कामगिरी करण्यास जास्त वाव आहे. तसेच खासगी आणि सरकारी अशा दोन्ही क्षेत्रांत संधी उपलब्ध आहेत. पण त्यांनी हे समजून घेतले पाहिजे की, भविष्यात एआय केवळ कोड लिहिणारा किंवा प्रश्नांची उत्तरे देणारा चॅटबॉट राहणार नाही. आपल्या मूळ स्वरूपात एआय असे तंत्रज्ञान आहे, जे डेटा ॲनालाइज करते, पॅटर्न ओळखते, परिणामांचा अंदाज लावते आणि वेगाने चांगले निर्णय घेण्यास मदत करते. प्रत्येक इंजिनिअरिंग शाखा असा डेटा तयार करते. जो डेटा ॲनालाइज करण्यासाठी आपल्याला दोन आठवडे लागतात, एआय ते काही मिनिटांत करते. एक सिव्हिल इंजिनिअर स्ट्रक्चरल स्ट्रेस, बांधकामाचा दर्जा आणि पायाभूत सुविधांच्या देखरेखीचे काम करतो. एआय ड्रोनने घेतलेल्या फोटोंचे विश्लेषण करून पुलांवरील भेगा धोकादायक बनण्यापूर्वीच ओळखू शकते. मेकॅनिकल इंजिनिअरिंगमध्येही हाच बदल दिसत आहे. आधुनिक कारखाने मशीन्समध्ये बिघाड होण्यापूर्वीच त्याचा शोध घेण्यासाठी एआयवर अवलंबून राहत आहेत. अशा स्थितीत जे इंजिनिअर मशीन्स आणि इंटेलिजेंट सॉफ्टवेअर दोन्ही समजतात, ते अत्यंत महत्त्वाचे बनतील. हाच कल इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंगमध्येही दिसतो. स्मार्ट ग्रीड विजेच्या मागणीचा अंदाज लावण्यासाठी, रिन्युएबल एनर्जी स्रोतांमध्ये संतुलन राखण्यासाठी आणि रिअल-टाइममध्ये बिघाड शोधण्यासाठी एआयचा वापर करत आहेत. कृषी क्षेत्रात प्रिसिजन फार्मिंग वाढत आहे, जिथे एआय सॅटेलाइट फोटो, हवामानाचा अंदाज आणि मातीच्या स्थितीचे विश्लेषण करून सिंचन आणि खतांच्या वापराबाबत सूचना देते. केमिकल इंजिनिअर्स नवीन मटेरियल तयार करण्यासाठी, मॅन्युफॅक्चरिंग प्रक्रियेला ऑप्टिमाइज करण्यासाठी आणि कचरा कमी करण्यासाठी एआयचा वापर करत आहेत. यापैकी कोणताही बदल इंजिनिअर्सची गरज संपवत नाही. उलट, हे त्या इंजिनिअर्सचे महत्त्व अधिक वाढवतात, ज्यांच्याकडे आपल्या क्षेत्रातील तज्ज्ञतेसोबतच डिजिटल स्किल्सदेखील आहेत. यावरून हे स्पष्ट होते की, कोअर इंजिनिअरिंगकडे वाढणाऱ्या कलाकडे तंत्रज्ञानापासून मागे हटणे म्हणून पाहण्याची चूक करू नये. भविष्य केवळ सॉफ्टवेअर इंजिनिअर्सचे नाही आणि फक्त पारंपरिक इंजिनिअर्सचेही नाही, तर नव्या पिढीतील त्या व्यावसायिकांचेही आहे, जे एआयचा वापर करून अधिक स्मार्ट, सुरक्षित आणि कुशल फिजिकल वर्ल्ड बनवू शकतील. फंडा असा आहे की, एआय हा काही तात्पुरता ट्रेंड नाही आणि कोअर इंजिनिअरिंगही कोणतेही नॉस्टॅल्जिक कमबॅक करत नाहीये. हे दोन्ही आता वेगळे राहू शकत नाहीत. येत्या दशकांमध्ये इंजिनिअरिंग शिक्षण मशीन्स आणि अल्गोरिदम यांच्यातील निवडीभोवती फिरणार नाही, तर या दोन्हीमध्ये प्रावीण्य मिळवावे लागेल.