मुंबईच्या वारशाला नवी ओळख! गिरगावमधील ३०० वर्षे जुन्या ऐतिहासिक विठ्ठल-रखुमाई मंदिराचा 'हेरिटेज' श्रेणीत समावेश होणार; प्रशासनाकडून हरकती-सूचना मागवल्या

मुंबईच्या सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारशात अत्यंत मानाचे स्थान असलेल्या, गिरगाव येथील तब्बल ३०० वर्षे जुन्या ऐतिहासिक विठ्ठल-रखुमाई मंदिराचा अखेर 'हेरिटेज' (वारसा) श्रेणीमध्ये समावेश करण्याच्या प्रक्रियेला वेग आला आहे. ही वास्तू मुंबईची ऐतिहासिक ओळख असल्यामुळे तिच्या जतन आणि संवर्धनासाठी हा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. यासंदर्भातील प्रशासकीय कार्यवाही आता अंतिम टप्प्यात आली असून मुंबई महानगरपालिकेने या प्रक्रियेअंतर्गत नागरिकांकडून हरकती व सूचना मागवल्या आहेत.

मंदिराचे ऐतिहासिक महत्त्व आणि जतन प्रक्रिया:

• पारंपरिक वास्तुकला आणि ३०० वर्षांचा इतिहास: गिरगाव परिसरामध्ये वास्तव्य करणाऱ्या अनेक पिढ्यांसाठी आणि संपूर्ण मुंबईकरांसाठी हे विठ्ठल-रखुमाई मंदिर श्रद्धेचे मोठे केंद्र आहे. साधारण ३०० वर्षांपूर्वी बांधले गेलेली ही वास्तू प्राचीन वास्तुकलेचा एक उत्तम नमुना आहे. या मंदिराच्या भिंती, लाकडी कोरीव काम आणि जुनी रचना आजही त्या काळातील समृद्ध संस्कृतीची साक्ष देतात.

• हेरिटेज श्रेणीत समावेश करण्याचे फायदे: या मंदिराला 'हेरिटेज' (वारसा) दर्जा मिळाल्यामुळे या वास्तूचे अनधिकृत फेरबदल किंवा मोडतोड रोखता येणार असून, शासनाच्या नियमांनुसार या ऐतिहासिक वास्तूचे जतन, संवर्धन आणि सुशोभीकरण करणे कायदेशीररित्या बंधनकारक होणार आहे. तसेच भविष्यात मुंबईला भेट देणाऱ्या देश-विदेशातील पर्यटकांसाठी हे मंदिर धार्मिक पर्यटनाचे एक प्रमुख केंद्र म्हणून विकसित होण्यास मदत मिळेल.

• नागरिकांकडून हरकती व सूचना: या वास्तूचा हेरिटेज यादीत अधिकृतपणे समावेश करण्यापूर्वी मुंबई महानगरपालिकेच्या संबंधित विभागाकडून सार्वजनिक स्वरूपात हरकती आणि सूचना मागवण्यात आल्या आहेत. या प्रक्रियेची पूर्तता झाल्यानंतर लवकरात लवकर या मंदिराला हेरिटेज श्रेणीचा अधिकृत दर्जा बहाल केला जाईल, अशी माहिती प्रशासकीय सूत्रांनी दिली आहे. या निर्णयामुळे गिरगाव परिसरातील जुन्या वास्तूंच्या संवर्धनाला अधिक बळ मिळणार असून नागरिकांमधून या निर्णयाचे स्वागत होत आहे.