पीटर सिंगर यांचा कॉलम:जबाबदार लोक अशास्त्रीय‎ बोलल्यास काय होईल?‎

‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎2025 मध्ये अमेरिकेत गोवरमुळे दोन लहान मुलांसह‎तीन जणांचा मृत्यू झाला. हे मृत्यू टाळता येण्याजोगे होते.‎गेल्या वर्षी अमेरिकेत गोवरच्या 2,267 प्रकरणांची पुष्टी‎झाली. 2024 मध्ये 285 प्रकरणांपेक्षा हे सात पट जास्त व‎30 वर्षांतील सर्वाधिक. ही सर्व प्रकरणे टाळली जाऊ‎शकत होती. तर तसे का घडले नाही?‎ गेल्या फेब्रुवारीमध्ये अमेरिकेच्या आरोग्य आणि मानव‎सेवा विभागाचे सचिव म्हणून नियुक्त झालेले रॉबर्ट एफ.‎केनेडी ज्युनियर गेल्या दोन दशकांपासून लसींना‎ऑटिझमशी जोडणाऱ्या निराधार सिद्धांतांना प्रोत्साहन‎देत आहेत. त्यांनी असा दावा केला की लसींनी‎‘अमेरिकन मुलांच्या संपूर्ण पिढीला विषबाधा केली‎आहे.'' त्यांच्या बेजबाबदार विधानांमुळे अमेरिकेत ‎‎लसीकरण दरात घट झाली आहे आणि परिणामी‎गोवरच्या प्रकरणांमध्ये झपाट्याने वाढ झाली आहे.‎केनेडी यांनी पदभार स्वीकारल्यानंतर अनुभवी‎शास्त्रज्ञांना एका प्रमुख लस सल्लागार समितीमधून‎काढून टाकले. त्यांच्या जागी लसीकरणविरोधी‎समर्थकांना नियुक्त केले. त्यांनी एम-आरएनए लस‎विकासासाठी निधी देखील काढून घेतला. याच‎तंत्रज्ञानामुळे कोविड-19 विरुद्ध अत्यंत प्रभावी लसींचे‎जलद उत्पादन शक्य झाले. त्यामुळे लाखो लोकांचे जीव‎वाचले. केनेडी यांनी गोवर लसीकरणाला पर्याय म्हणून‎व्हिटॅमिन ए घेण्याचा सल्लाही दिला. त्यानंतर‎टेक्सासमधील काही पालकांनी त्यांच्या मुलांना इतके‎व्हिटॅमिन ए दिले की त्यांच्यात विषारीपणाची लक्षणे दिसू‎लागली. सार्वजनिक आरोग्याबाबतच्या शास्त्रीय‎मापदंडाकडे दुर्लक्ष करण्याची समस्या केवळ‎अमेरिकेपुरती मर्यादित नाही. स्लोव्हाकियामध्ये पंतप्रधान‎रॉबर्ट फिको यांनी साथीच्या रोगाच्या हाताळणीची‎चौकशी करण्यासाठी ऑर्थोपेडिक सर्जन आणि‎लसीकरण विरोधी कार्यकर्ते पीटर कोटलार यांची‎नियुक्ती केली. ऑक्टोबर 2024 च्या त्यांच्या अहवालात‎कोटलार यांनी कोविड-19 चे वर्णन //"जैव दहशतवादाचे‎कृत्य’ असे केले. अहवालात पुराव्याशिवाय असा‎दावाही केला की एम-आरएनए लसी मानवी डीएनएमध्ये‎परिवर्तन करतात. मुक्त समाजात लोक लसींबद्दल‎निराधार मते व्यक्त करू शकतात. शास्त्रज्ञ त्यांचे खंडन‎करू शकतात आणि सार्वजनिक आरोग्य अधिकारी‎पुरावे तपासू शकतात आणि योग्य कारवाई करू ‎शकतात. वैज्ञानिक सहमतीच्या विरोधात असलेली मते‎खरी असल्याचे सिद्ध होणे दुर्मिळ आहे. लस ही‎इतिहासातील सर्वात चाचणी केलेल्या वैद्यकीय‎हस्तक्षेपांपैकी एक आहे, तरीही केनेडीसारखे लोक‎अधिक अभ्यासाची मागणी करतात, अगदी त्यांच्या‎दाव्यांना समर्थन देण्यासाठी किस्से, निवडक डेटा आणि‎औषध कंपन्यांबद्दलच्या कट सिद्धांतांवर अवलंबून‎असतात. लसीकरण कव्हरेज आवश्यक मर्यादेपेक्षा‎कमी होते. तेव्हा "हर्ड इम्युनिटी’ - सामान्य‎लोकसंख्येतील उच्च लसीकरण दरांमुळे असुरक्षित‎लोकसंख्येला दिले जाणारे संरक्षण - नष्ट होते आणि‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎प्रतिबंध करण्यायोग्य रोग परत येतात. हे आपल्याला‎ऐतिहासिक उदाहरणांवरून समजते. त्यात रोमानिया‎आणि कॅनडाची उदाहरणे समाविष्ट आहेत. तेथे गोवर‎निर्मूलन मानले जात होते. रोमानियामध्ये कम्युनिस्ट‎राजवटीत लसीकरण अनिवार्य होते. गोवर निर्मूलन‎करण्यात आले. चाउशेस्कुच्या हुकूमशाहीच्या पतनामुळे‎स्वातंत्र्य मिळाले. युरोपियन संघामधील सदस्यत्वामुळे‎राहणीमान सुधारले. परंतु काही लसी ऐच्छिक करण्यात‎आल्या. परिणामी 2023 पर्यंत रोमानियाचा गोवर‎लसीकरण दर 95% वरून 62% पर्यंत घसरला. 2024‎मध्ये 30 हजारांहून अधिक गोवर प्रकरणे नोंदवली गेली.‎त्यात 23 मृत्यू झाले.‎ काही अधिकाऱ्यांचा दावा आहे की ते वैयक्तिक‎स्वातंत्र्याचा आदर करतात. परंतु इतरांना हानी‎पोहोचवण्याच्या जोखमीवर हे स्वातंत्र्य सोडले जाऊ‎शकत नाही. लसीकरण नाकारणे हे अगदी तसेच आहे.‎ (@प्रोजेक्ट सिंडिकेट)‎ अधिकारी लसींबद्दलच्या निराधार‎गृहीतकांवर धोरणे बनवतात. तेव्हा‎लोकांना त्याचे परिणाम भोगावे लागतात.‎टेक्सासमध्ये असेच घडले. ही जबाबदारी‎आरोग्य धोरण बनवण्याची शक्ती‎असलेल्यांची आहे.‎