अपुऱ्या पावसामुळे ऐतिहासिक मस्तानी तलावात यंदा निम्माच पाणीसाठा; वडकी परिसरात तीव्र पाणीटंचाईचे संकट

पुणे जिल्ह्यातील फुरसुंगी परिसराजवळील ऐतिहासिक मस्तानी तलावात यंदाच्या पावसाळ्यात अत्यंत चिंताजनक स्थिती निर्माण झाली आहे. घाटमाथ्यावर पावसाचे प्रमाण अपुरे राहिल्याने आणि परतीच्या पावसाने पूर्णपणे पाठ फिरवल्याने वडकी येथील ऐतिहासिक मस्तानी तलावात यंदा त्याच्या एकूण क्षमतेच्या तुलनेत तब्बल ५० टक्के कमी पाणीसाठा जमा झाला आहे. या प्रचंड घटलेल्या पाणीसाठ्यामुळे आगामी काळात वडकी आणि परिसरातील नागरिकांना तीव्र पाणीटंचाईचा सामना करावा लागण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.

घाटमाथ्यावर कमी पाऊस आणि नैसर्गिक स्रोतांचा ओघ खंडित

मस्तानी तलावाच्या पाणलोट क्षेत्रात आणि लगतच्या घाटमाथ्यावर यावर्षी अपुरा पाऊस पडला. जून ते सप्टेंबर या मुख्य मान्सून हंगामात अपेक्षेप्रमाणे जलस्रोत भरले नाहीत. विशेषतः या तलावाला पाणीपुरवठा करणारे नैसर्गिक झरे आणि पाण्याचे स्त्रोत पुरेसा पाऊस न झाल्यामुळे खंडित झाले आहेत. परिणामी, पावसाळा संपत आला तरी तलावाची पाण्याची पातळी अपेक्षेपेक्षा कितीतरी खाली राहिली आहे. परिसरातील भूजल पातळीतही कमालीची घट झाली असल्याने स्थानिक नागरिक आणि शेतकऱ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण पसरले आहे.

पिण्याच्या पाण्याचा आणि शेतीचा गंभीर प्रश्न

ऐतिहासिक महत्त्व असलेला मस्तानी तलाव केवळ स्थानिकांच्या संस्कृतीचे प्रतीक नाही, तर परिसरातील भूजल पातळी टिकवून ठेवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. तलावातील पाणीसाठा निम्म्यावर आल्यामुळे विहिरी आणि कुपनलिकेची (ट्यूबवेल) पाणीपातळी वेगाने खालावत चालली आहे. पिण्याच्या पाण्याचा तुटवडा भासण्यासोबतच परिसरातील रब्बी हंगामातील पिके आणि शेतीच्या सिंचनावरही याचे गंभीर दुष्परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. प्रशासनाकडून वेळीच उपाययोजना न झाल्यास नागरिकांना टँकरवर अवलंबून राहावे लागेल अशी परिस्थिती ओढवू शकते.

वन्यजीवांवर आणि पर्यावरणावर होणारा विपरीत परिणाम

या जलसंकटाचा मोठा फटका परिसरातील वन्यजीवांना आणि जैवविविधतेलाही बसणार आहे. मस्तानी तलाव आणि त्याच्या आसपासचा परिसर हा अनेकविध पक्षी, वन्यजीव आणि स्थानिक प्राण्यांसाठी पाण्याचा मुख्य स्रोत आहे. उन्हाळ्याच्या दिवसांची चाहूल लागण्याआधीच तलाव आटत चालल्याने पाण्याच्या शोधात वन्यजीवांचे मानवी वस्तीच्या दिशेने स्थलांतर वाढण्याची दाट शक्यता आहे. पाण्याचे हे दुर्भिक्ष परिसरातील पर्यावरणाचा समतोल बिघडवू शकते, अशी भीती पर्यावरणप्रेमींनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे प्रशासनाने आतापासूनच या परिसरासाठी तातडीने पाणी नियोजन करण्याची मागणी नागरिकांमधून जोर धरत आहे.