एन. रघुरामन यांचा कॉलम:विद्यार्थी शोधत आहेत करिअर एआय-प्रूफ करण्याचे मार्ग

विमा क्षेत्रात करिअर करण्याचा विचार करणाऱ्या एका 22 वर्षीय युवकाने, जिथे त्याने कधीतरी दोन महिने प्रशिक्षणार्थी म्हणून कामही केले होते, अचानक आपला इरादा बदलला आहे. आता तो पूर्णवेळ वीजतंत्री बनण्याच्या विचारात असून या उन्हाळ्यात महानगरामध्ये स्थलांतरित होऊन नवीन कामात कौशल्य आजमावू इच्छितो. त्याच्या या निर्णयामागे दोन मुख्य कारणे आहेत. पहिले म्हणजे, त्याला भीती आहे की कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे त्याच्या नोकरीला धोका निर्माण होऊ शकतो, कारण विम्यातील बहुतांश काम माहिती नोंदवण्याचे आहे. दुसरे म्हणजे, दिल्ली, मुंबई आणि बेंगळुरूसारख्या मोठ्या शहरांमध्ये सध्या स्वयंपाकी, दाई, घरकामगार, काळजीवाहक, चालक आणि सुरक्षा रक्षक यांशिवाय इतर कुशल कामगारांची मोठी कमतरता भासू शकते. भरती सेवा देणाऱ्या संस्थांच्या मते, आगामी विधानसभा निवडणुकांमुळे 10 पैकी 3 कामगार आपल्या घरी परतत असून महिनाभराची सुट्टी घेत आहेत. या संस्था अधिक पगार आणि प्रोत्साहन भत्ता देऊन ही कमतरता भरून काढण्याचा प्रयत्न करत आहेत. तो आपल्या मित्रासोबत मोठ्या शहरात जाऊन नवीन करिअर कसे सुरू करता येईल, हे पाहू इच्छितो. कृत्रिम बुद्धिमत्ता कार्यस्थळांवर कसा परिणाम करेल, हा विषय आतापर्यंत केवळ आर्थिक शोधनिबंधांपुरताच मर्यादित होता, त्याचे ठोस पुरावे कमी होते. मात्र, दीर्घकालीन करिअरची सुरुवात करणारे तरुण आता याचा विचार करून भविष्याची दिशा शोधू लागले आहेत. काही जण शारीरिक श्रमाच्या नोकऱ्यांकडे वळत आहेत किंवा स्वतःचा व्यवसाय सुरू करत आहेत, जेणेकरून कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या प्रभावापासून वाचता येईल. कामकाजी लोकसंख्येपेक्षा विद्यार्थी कृत्रिम बुद्धिमत्तेबद्दल अधिक विचार करत आहेत. त्यांना माहीत आहे की याचा परिणाम होईल. मात्र, हा परिणाम नेमका किती आणि कसा असेल, हे त्यांना स्पष्टपणे माहीत नाही. जगभरातील विद्यार्थी दिवसातून किमान एकदा तरी इंटरनेटवर शोधतात की त्यांच्या भावी करिअरवर याचा काय परिणाम होईल. अमेरिकेतील आकडेवारीनुसार, अलीकडच्या वर्षांत तिथे व्यावसायिक अभ्यासक्रमांकडे विद्यार्थ्यांचा ओघ 2020 च्या तुलनेत 20 टक्क्यांनी वाढला आहे. ज्याप्रमाणे पूर्वी पालक मुलांना टायपिंग क्लासला पाठवत असत, तसेच आता मुलांना नळकाम आणि वीजतंत्री अशा अभ्यासक्रमांसाठी पाठवले जात आहे. अनेक व्यवस्थापन विद्यार्थ्यांनी आयपीएलशी संबंधित व्यवसाय सुरू केले आहेत, कारण त्यांना वाटते की आगामी काळात या तात्पुरत्या कामांची मागणी 25 टक्क्यांनी वाढू शकते. केरळ, पश्चिम बंगालच्या निवडणुका आणि पिकांच्या कापणीचा हंगाम एकाच वेळी आला आहे. यामुळे अनेक कामगार घरी परतत आहेत. तसेच आयपीएलमुळे मागणी वाढेल आणि कामगारांच्या कमतरतेमुळे त्यांना या व्यवसायात संधी मिळेल. त्यांना केवळ उत्पादन क्षेत्राची भीती वाटते. जर युद्धाच्या परिस्थितीमुळे कच्च्या मालाची कमतरता निर्माण झाली आणि उत्पादन मंदावले, तर वितरण क्षेत्रात गरजेपेक्षा जास्त लोक येतील, असे त्यांना वाटते. काही पदवीपूर्व विद्यार्थ्यांचे असे मत आहे की, शेती आणि बांधकाम या क्षेत्रांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा प्रभाव कमी असेल. एआय कंपनी ‘अँथ्रोपिक’ देखील हे मान्य करते, मात्र त्यांनी असा इशाराही दिला आहे की संगणक प्रोग्रामर आणि ग्राहक सेवा प्रतिनिधींच्या नोकऱ्या अधिक धोक्यात आहेत. गेल्या वर्षी मायक्रोसॉफ्टने केलेल्या विश्लेषणामध्येही असेच निष्कर्ष समोर आले होते. ओंटारिओच्या 21 वर्षीय वेदांत व्याससारख्या विद्यार्थ्यांनी कॉलेजमधून रजा घेऊन एका एआय स्टार्टअपमध्ये पूर्णवेळ काम सुरू केले आहे. त्याच्या मते, कॉलेजचे अभ्यासक्रम आणि कार्यक्षेत्रातील नवीन वास्तव यांच्यातील संबंध आता पूर्णपणे संपुष्टात आला आहे. फंडा हा आहे की, जेव्हा घरात जेवणाच्या टेबलावर हा चिंतेचा विषय बनतो, तेव्हा आपण मुलांना दोन नौकांची सवारी करण्यास मदत करणे चांगले ठरेल- म्हणजे पारंपरिक कॉलेजचा कोर्स आणि जोडीला एखादा अर्धवेळ शारीरिक कौशल्याचा कोर्स.