नाशिक: भारतीय खाद्यसंस्कृतीमध्ये आणि स्वयंपाकघरात मसाल्यांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. यातही 'मसाल्यांची राणी' म्हणून ओळखली जाणारी सुगंधी वेलची (इलायची) आता सामान्यांच्या खिशाला चांगलीच कात्री लावणारी ठरली आहे. गणेशोत्सव तसेच आगामी सण-उत्सवांच्या तोंडावर बाजारात वेलचीचे दर गगनाला भिडले असून, चांगल्या प्रतीची वेलची थेट ५,००० रुपये प्रति किलो या उच्चांकी दराने विकली जात आहे. या अचानक झालेल्या तीव्र दरवाढीमुळे सर्वसामान्य गृहिणींचे तसेच मोठ्या प्रमाणावर गोड पदार्थ बनवणाऱ्या मिठाई व्यावसायिकांचे (Sweet Mart Owners) मासिक व सणाचे आर्थिक गणित पूर्णपणे कोलमडले आहे.

दरवाढीमागची प्रमुख कारणे आणि बाजारातील स्थिती

व्यापाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, मागील काही आठवड्यांत वेलचीच्या मागणीमध्ये मोठी वाढ झाली आहे, मात्र त्या तुलनेने बाजारात आवक मर्यादित असल्यामुळे भावात सातत्याने तेजी दिसून येत आहे. अवघ्या काही दिवसांच्या कालावधीत वेलचीच्या दरात प्रति किलोमागे तब्बल १००० रुपयांपर्यंत वाढ झाली आहे.

सणासुदीच्या काळात गोड पदार्थ, खीर, चहा, विविध मसालेदार पक्वान्ने आणि मिठाईमध्ये वेलचीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. मागणी वाढल्याने व्यापाऱ्यांनी घाऊक बाजारातूनच उच्च दराने खरेदी करावी लागत असल्याचा परिणाम किरकोळ बाजारावर झाला आहे. दर्जेदार आणि मोठ्या आकाराच्या वेलचीला बाजारात सर्वाधिक मागणी असून, तिचा दर थेट ५ हजार रुपयांच्या घरात पोहोचल्याने ग्राहक वर्ग चिंतेत पडला आहे.

मिठाई व्यवसाय आणि गृहिणींच्या बजेटवर ताण

गणेशोत्सवासारख्या मोठ्या सणात मोदक, पेढे, बर्फी आणि इतर पारंपरिक गोड पदार्थांची मागणी प्रचंड असते. अशा वेळी मिठाई व्यावसायिकांना मोठ्या प्रमाणावर वेलचीची गरज भासते. परंतु, कच्च्या मालाच्या या अवाजवी दरवाढीमुळे व्यावसायिकांच्या उत्पादनाचा खर्च वाढला असून त्याचा फटका ग्राहकांच्या खिशावर बसत आहे. आधीच सर्व प्रकारच्या अन्नधान्य, तेल आणि जीवनावश्यक वस्तूंच्या महागाईने त्रस्त असलेल्या सामान्य जनतेला आता मसाल्यांच्या वाढलेल्या किमतींचाही सामना करावा लागत आहे. या महागाईवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी शासनाकडून किंवा बाजार समितीकडून काय पावले उचलली जातात, याकडे सर्वांचे लक्ष लागून आहे.