पिंपरी-चिंचवड: 'हरित' शहराच्या नद्या झाल्या गटारगंगा, प्रदूषण पातळीने ओलांडली धोक्याची रेषा

'हरित आणि स्वच्छ शहर' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या पिंपरी-चिंचवड औद्योगिक नगरीचे पर्यावरण सध्या मोठ्या संकटात सापडले आहे. वाढत्या शहरीकरणामुळे आणि सिमेंटच्या जंगलांमुळे शहराचे तापमान वाढले असून प्रदूषणाची पातळी चिंताजनक बनली आहे. मुख्य समस्या:नद्यांची 'गटारगंगा': शहरातील पवना, इंद्रायणी आणि मुळा या तिन्ही मुख्य नद्या प्रदूषणाच्या विळख्यात सापडल्या आहेत. औद्योगिक सांडपाणी आणि प्रक्रिया न केलेले मैलापाणी थेट नद्यांमध्ये सोडले जात असल्याने जलप्रदूषण धोक्याच्या पातळीच्या कितीतरी पटीने वाढले आहे.

विशेषतः पवना नदी सर्वाधिक प्रदूषित असल्याचे अहवालातून समोर आले आहे. वाढते ध्वनि आणि वायू प्रदूषण: वाकडसारख्या नव्याने विकसित झालेल्या भागात हवेतील प्रदूषणाने मानकाची पातळी ओलांडली आहे. औद्योगिक हालचाली आणि अनियोजित विकासामुळे शहरात ध्वनिप्रदूषणाची पातळीही केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने (CPCB) ठरवून दिलेल्या मानकांपेक्षा जास्त असल्याचे विविध सर्वेक्षणांतून दिसून आले आहे.

प्रशासकीय दुर्लक्ष: प्रदूषण नियंत्रणासाठी राबविण्यात येणाऱ्या योजना केवळ कागदावरच असल्याचे पर्यावरणवाद्यांचे म्हणणे आहे. नवीन सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्प (STP) उभारले जात असले, तरी त्यांच्या देखभाल-दुरुस्ती अभावी ते अनेकदा बंद अवस्थेत असतात, ज्यामुळे प्रक्रिया न केलेले सांडपाणी पुन्हा नद्यांत मिसळते.

हरित क्षेत्राचा ऱ्हास: शहराचा वेगाने होणारा विकास आणि वाढत्या लोकसंख्येमुळे हरित पट्टे (Green Belts) कमी होत आहेत, ज्याचा थेट परिणाम हवा शुद्ध राहण्यावर होत आहे. पर्यावरण तज्ज्ञांच्या मते, जर प्रभावी उपाययोजना केल्या नाहीत, तर भविष्यात शहराच्या राहणीमानाचा दर्जा आणखी खालावण्याची भीती आहे.