लडाख: १४,००० फूट उंचीवर देशातील पहिल्या भू-औष्णिक विहिरी कार्यान्वित, स्वच्छ ऊर्जेच्या दिशेने मोठी झेप!

लडाख: भारताच्या स्वच्छ ऊर्जा मोहिमेत एक ऐतिहासिक टप्पा गाठत लडाख प्रशासनाने 'पुगा व्हॅली' या प्रांतात देशातील पहिल्या भू-औष्णिक (जिओथर्मल) विहिरींचे लोकार्पण केले आहे. समुद्रसपाटीपासून १४,००० फूट उंचीवर १,००० मीटर खोलीच्या दोन विहिरी यशस्वीरित्या कार्यान्वित करण्यात आल्या आहेत.

प्रकल्पाचे महत्त्व:
नायब राज्यपाल व्ही. के. सक्सेना यांच्या हस्ते या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाचे उद्घाटन करण्यात आले. या दोन्ही विहिरी पुगा येथील १ मेगावॅट क्षमतेच्या प्रायोगिक भू-औष्णिक वीज प्रकल्पाच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहेत. हा भारताचा पहिला प्रात्यक्षिकस्तरीय भू-औष्णिक वीज प्रकल्प ठरणार आहे.

 

विलंब आणि पुनरागमन:
लडाख प्रशासन, लडाख स्वायत्त पर्वतीय विकास परिषद (एलएएचडीसी) लेह आणि ओएनजीसी एनर्जी सेंटर यांच्यातील त्रिपक्षीय सामंजस्य कराराची मुदत संपल्यामुळे या प्रकल्पाला मोठा फटका बसला होता, ज्यामुळे कामात अनेक महिन्यांचा विलंब झाला. मात्र, ऊर्जा सुरक्षा आणि स्वच्छ ऊर्जा परिवर्तनासाठी या प्रकल्पाचे महत्त्व ओळखून, नायब राज्यपाल व्ही. के. सक्सेना यांनी हस्तक्षेप केल्यानंतर जून २०२६ मध्ये कराराला पुढील ५ वर्षांसाठी मुदतवाढ देण्यात आली. त्यानंतर हे काम युद्धपातळीवर पुन्हा सुरू झाले.

तांत्रिक बाजू:
प्रकल्प अभियंत्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ४०० मीटर खोलीवर कमाल १३५ अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली आहे. पुढील चाचण्या सुरू असून, १ मेगावॅट प्रकल्पाच्या संचालनासाठी आणखी जास्त तापमान मिळण्याची अपेक्षा आहे. अत्यंत विषम हवामान, खडतर भूप्रदेश आणि मर्यादित कार्यकाळ अशा जगातील सर्वांत आव्हानात्मक वातावरणात हे काम पूर्ण करण्यात आले आहे.

कार्बनमुक्त भविष्याकडे पाऊल:
नायब राज्यपाल व्ही. के. सक्सेना यांनी या प्रकल्पाचे कौतुक करताना म्हटले की, हे लोकार्पण स्वच्छ ऊर्जा प्रवासातील एक मैलाचा दगड आहे. हा प्रकल्प लडाखला कार्बनमुक्त भविष्याकडे नेणारा असून, लडाखच्या सर्वांगीण विकासासाठी एक उत्प्रेरक ठरेल. वैज्ञानिक महत्त्वासोबतच हा उपक्रम लडाखची ऊर्जा सुरक्षा मजबूत करून पर्यावरणीय शाश्वततेला चालना देईल.