पुणे: पायाभूत सुविधा आणि सुरक्षेचा वानवा; महापालिकेत समाविष्ट झालेल्या मांजरीतील आरोग्य केंद्रच पडले 'आजारी'!

पुणे: सुमारे सव्वा लाखांच्या घरात प्रचंड लोकसंख्या असलेल्या मांजरी बुद्रुक (मांजरी) परिसरातील प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्राची अवस्था अत्यंत दयनीय झाली असून, येथे मूलभूत सुविधांचा बोजवारा उडाला आहे. अस्वच्छ परिसर, सुरक्षेचा पूर्णपणे अभाव, वीज आणि पाण्याची बंद असलेली व्यवस्था, विस्कळीत ड्रेनेज यंत्रणा, अपुरा कर्मचारी वर्ग तसेच आवश्यक तपासणी यंत्रसामग्रीची तीव्र कमतरता यांसारख्या अनेक गंभीर समस्यांमुळे हे आरोग्य केंद्र जणू स्वतःच 'आजारी' पडल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे. मांजरी गावाचा पुणे महानगरपालिकेत समावेश होऊन पाच वर्षांहून अधिक काळ लोटला असला, तरी या अत्यंत महत्त्वाच्या आरोग्य केंद्राकडे पालिकेच्या आरोग्य विभागाचे म्हणावे तसे लक्ष गेलेले नाही, तसेच स्थानिक लोकप्रतिनिधींचेही दुर्लक्ष होत असल्याने नागरिकांमध्ये तीव्र संताप व्यक्त होत आहे.

मांजरी येथील हे आरोग्य उपकेंद्र हे लोणी काळभोर येथील प्राथमिक आरोग्य केंद्राच्या अंतर्गत कार्यरत आहे. या केंद्रात प्रामुख्याने प्राथमिक उपचार, बालकांचे व गर्भवतींचे लसीकरण आणि सामान्य आरोग्य तपासण्या केल्या जातात. येथे दररोज सुमारे ३० ते ३५, तर महिन्याभरात जवळपास ७०० ते ७५० रुग्ण उपचारासाठी येतात. मात्र, जर रुग्णाला पुढील विशेष उपचारांची गरज भासली, तर येथील अपुऱ्या सुविधांमुळे त्यांना तातडीने लोणी काळभोर किंवा थेट पुण्याच्या ससून रुग्णालयात पाठवावे लागते. या आरोग्य केंद्राच्या चारही बाजूंना मोठ्या प्रमाणावर गवत व जंगली झाडे वाढलेली असून, इमारतीच्या दुसऱ्या मजल्यावरही प्रचंड अस्वच्छता पसरली आहे.

आरोग्य उपकेंद्राची सद्यस्थिती आणि गंभीर समस्या:

• सुविधांचा पूर्ण अभाव: हे केंद्र नवीन इमारतीमध्ये स्थलांतरित झाले असले, तरी येथे वीज, पाणी, वापरण्यायोग्य शौचालय, ड्रेनेज आणि इतर आवश्यक पायाभूत सुविधा पूर्णपणे बंद व कागदावरच आहेत.

• सुरक्षेचा ऐरणीवर आलेला प्रश्न: इमारतीच्या खिडक्यांना योग्य जाळ्या किंवा व्यवस्थेचा अभाव आहे. सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे येथे सुरक्षेसाठी एकाही सुरक्षा रक्षकाची (Watchman) नेमणूक करण्यात आलेली नाही. यामुळे संध्याकाळनंतर किंवा रात्रीच्या वेळी अनेक अनोळखी व टवाळखोर व्यक्ती केंद्राच्या परिसरात विनापरवाना प्रवेश करतात. परिसरामध्ये मद्यपान करणे, फर्निचर, टेबल-खुर्च्या व कपाटांची तोडफोड करणे, बेडशीट व साहित्य चोरणे तसेच औषधसाठ्याची उलथापालथ करणे असे निंदनीय प्रकार घडत आहेत.

• कूपन व केस पेपरची वानवा: रुग्णांची नोंद करण्यासाठी वापरले जाणारे केस पेपर इतके अपुरे आहेत की, एकाच केस पेपरचा वापर दोन वेगवेगळ्या रुग्णांसाठी करावा लागतो. कर्मचाऱ्यांच्या प्रचंड कमतरतेमुळे केस पेपर भरण्याचे कंटाळवाणे काम सुद्धा स्वतः रुग्णांना किंवा त्यांच्या नातेवाईकांनाच करावे लागते.

• तपासणी यंत्रसामग्रीची कमतरता: या केंद्रात आयुर्वेद ओपीडीसह उपलब्ध असलेल्या मर्यादित सुविधांनुसार उपचार दिले जातात आणि काही औषधे मोफत मिळतात. मात्र, रक्त तपासणी किंवा इतर आवश्यक आधुनिक तपासणी यंत्रसामग्री उपलब्ध नसल्यामुळे गरीब रुग्णांना उपचारासाठी नाहक लांब दूर पाठवावे लागते.

• कर्मचाऱ्यांचा तुटवडा: या संपूर्ण केंद्रात आयुष्मान विभागाचे एक डॉक्टर, उपकेंद्राचे दोन एमपीडब्ल्यू (MPW), एक सीएचओ (CHO), एक स्टाफ नर्स (सिस्टर) आणि एक अर्धवेळ कर्मचारी अशा केवळ सहाच कर्मचाऱ्यांवर संपूर्ण परिसरातील रुग्णसेवेचा मोठा ताण आहे. पुरेशा स्टाफअभावी येथील नागरिकांना उपचारासाठी तासनतास प्रतीक्षा करावी लागते.