एन. रघुरामन यांचा कॉलम:‘टूल-बेल्ट’ जनरेशनचे फॅशन स्टेटमेंट आमच्या पिढीच्या अगदी उलट आहे

नुकतेच अमेरिकेत राहणाऱ्या माझ्या बहिणीने मला २८ डॉलरची ‘काउबॉय हॅट’ भेट दिली. ही हॅट केवळ उन्हापासून संरक्षण करण्यासाठी चेहरा झाकून ठेवते म्हणूनच वेगळी नव्हती, तर ज्याप्रमाणे बुटांच्या छिद्रांमधून लेस ओवलेली असते तशीच त्या हॅटच्या चारी बाजूंनी फीत ओवलेली होती. त्या हॅटलाही चारही बाजूंनी छिद्रे होती. जशी तुम्ही फीत सोडता तशी हॅटच्या आतून एक मच्छरदाणी उघडते आणि चेहरा व मान झाकून टाकते, जी तुम्ही शर्टच्या कॉलरमध्ये खोचून बटण लावू शकता. बहिणीने माझा एक व्हिडिओ पाहिला होता, ज्यामध्ये मी फिरत होतो आणि मच्छर मला चावत होते. त्यानंतर तिने ही हॅट खरेदी केली. तेव्हापासून रात्री बाहेर जाताना हा माझा आवडता पेहराव बनली आहे. कारण तेव्हा डास चावण्याची शक्यता असते. ती माझ्या टक्कल पडत असलेल्या डोक्याला झाकते, फॅशनेबल आहे आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे डासांपासून बचाव करते. काही लोक माझ्याकडे विचित्र नजरेने पाहत असले तरी मला फरक पडत नाही- कारण काही प्रमाणात ती मला संभाव्य आजारांपासून वाचवते. आतापर्यंत मला माहित नव्हते की ही हॅट घालून मी ‘टूल-बेल्ट जनरेशन फॅशन प्रमोटर’ बनलो आहे. आता हे काय आहे? तर ही अशा लोकांची फॅशन आहे, जे शारीरिक श्रम करतात आणि अशा आरामदायी कपड्यांवर व चांगल्या साधनांवर (टूल्स) खर्च करण्यास तयार असतात, जे सुरक्षा देतात. उदाहरणार्थ, सुरक्षा मानकांनुसार असलेले वर्क बूट्स. अनेक ‘जेन-झी’ तरुणांना आता हे उमजले आहे की, केवळ पदवीधर होण्यापेक्षा मेकॅनिक, प्लंबर किंवा इलेक्ट्रिशियन बनून जास्त कमाई होऊ शकते. अशा परिस्थितीत ते शारीरिक श्रमाच्या कार्यबलात सामील होत आहेत. म्हणूनच त्यांनी असे कपडे आणि फॅशन निवडली आहे, जी त्यांच्या कामाच्या प्राधान्यक्रमानुसार अधिक लवचिक (फ्लेक्सिबल) आहे. आणि जे लोक असे फंक्शनल फिट कपडे परिधान करतात, त्यांना ‘ट्रेड्सपीपल’ म्हटले जाते. आज ट्रेड्सपीपल म्हणजे फक्त तेच लोक नाहीत, जे निळा गणवेश घालून वर्कशॉपमध्ये असतात. गेल्या चार वर्षांत शॉप फ्लोअरचा मोठा कार्यबल बनलेले जेन-झी तरुण केवळ कामावर येता-जातानाच नाही, तर वर्कप्लेसवरही फॅशनेबल दिसू इच्छितात. यामुळे या कपड्यांची ओढ आता ‘ब्लू कॉलर’ संस्कृतीच्या पलीकडे गेली आहे. ब्रंट, लोव्हस यांसारखे मोठे आंतरराष्ट्रीय ब्रँड केवळ जगभरात स्टोअर्स उघडत नाहीत, तर ब्रँड-बिल्डिंग कंपन्यांच्या माध्यमातून ‘वर्कवेअरमधील वारसा’ (लेगेसी) देखील सांगत आहेत. परदेशात त्यांना कोणी केवळ कामगार म्हणू शकत नाही, तर तिथे त्यांना ‘स्ट्रीटवेअर कम्युनिटीज’ म्हटले जाते. हे वर्कवेअर अशा लोकांसाठी आहेत, जे त्यांचा वापर फॅशन प्रॉडक्ट म्हणून नाही, तर इक्विपमेंट्स (साधने) म्हणून करतात. वर्कवेअर हा आज अपेरल आणि फुटवेअर इंडस्ट्रीमधील सर्वात वेगाने वाढणारा विभाग आहे, ज्याची किंमत लाखो डॉलर्स आहे. ‘बकेट टॉक’ नावाचा एक पॉडकास्ट आहे, जो वेल्डर्स, प्लंबर्स, शेतकरी आणि युटिलिटी लाइनमन यांसारख्या लोकांसाठी आहे. यात आपण पाहू शकतो की कशा प्रकारे लोक हलक्या आणि अधिक आरामदायी कपड्यांकडे वळत आहेत. हे कपडे वेगवेगळ्या हवामानात आणि स्वच्छतेच्या परिस्थितीत काम करण्यास उपयुक्त ठरत आहेत. आठवा की कॉलेजच्या दिवसांत आपल्यापैकी अनेक जण बसमध्ये ॲप्रन घालून फिरत असत, जणू आपण मेडिकलचे शिक्षण घेत आहोत, जरी आपण बीएस्सी किंवा एमएस्सीचे विद्यार्थी असू. त्याचप्रमाणे आज ही टूल-बेल्ट जनरेशन आपले आधुनिक स्ट्रीटवेअर घालून आरामात बस स्टँड आणि सार्वजनिक वाहतुकीने प्रवास करत आहे. इतरांना दाखवण्यासाठी आपण कपडे घालत होतो, ते दिवस आता गेले. टूल-बेल्ट जनरेशन मानते की ‘माय कम्फर्ट, कम्स फर्स्ट’ (माझा आराम आधी येतो). आणि यात काही चुकीचेही नाही. त्यांच्या नवीन कार्गो पँट्स आपल्या काळातील कडक कॅनव्हास पँट्सपेक्षा कितीतरी जास्त स्ट्रेचेबल आहेत. मी पाहतो की सोशल मीडियावरही हे तरुण आपल्या आरामाला प्राधान्य देत मेकॅनिक, प्लंबर आणि इलेक्ट्रिशियन्सचे जोडे आणि पेहराव घालत आहेत. फंडा असा आहे की, टूल-बेल्ट जनरेशनच्या पेहरावाच्या नवीन स्टाइलबाबत पूर्वग्रहदूषित (जजमेंटल) होऊ नका. कारण त्यांना इतरांच्या नजरेत चांगले दिसण्यापेक्षा स्वतःचा आराम जास्त महत्त्वाचा वाटतो.