एन. रघुरामन यांचा कॉलम:आपल्यातील सर्वांत मोठे ते असतात, जे इतरांचा आधार बनतात

‘जर रोमला सात टेकड्यांचे शहर म्हटले जाते, तर शिमल्यातही असेच एक रंजक भौगोलिक रहस्य आहे. भारताची पर्वतराणी सात टेकड्यांवर वसली आहे. मात्र रोमपेक्षा वेगळे म्हणजे शिमल्याच्या टेकड्यांनी देवता, गोरखा योद्धे, ब्रिटिश गव्हर्नर, स्वातंत्र्यसैनिक, नाट्यप्रेमी, रेल्वे अभियंते आणि उत्तम कप कॉफीच्या शोधात आलेले पर्यटक पाहिले आहेत.’ हिमाचल प्रदेशातील सोलन येथे असलेल्या जेपी युनिव्हर्सिटी ऑफ इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजीमध्ये बीटेकच्या तिसऱ्या वर्षात शिकणाऱ्या २० वर्षीय विद्यार्थी अभिनंदित सिंह सौंखला याने माझ्या कानात ही गोष्ट कुजबुजली. डोंगराची हवा जणू त्याचा आवाज दाबण्याचा आटोकाट प्रयत्न करत होती. मी अभिकडे पाहून विचार करू लागलो की आता तो कोणती गुपिते उलगडणार आहे. प्रत्येक टेकडी, रस्ता, जलमार्ग, रोपवे, कॅफे आणि खाद्यपदार्थांमधील प्रत्येक खास गोष्ट माहीत असलेल्या व्यक्तीच्या आत्मविश्वासाने तो बोलत होता. त्याने सांगितले, ‘मी काही निवडक रेस्टॉरंटमधील पदार्थ चाखले आहेत. मी तुम्हाला तिथेच घेऊन जाणार आहे.’ तो याच उन्हाळी राजधानीत वाढला होता. त्याच्यासाठी शिमला हे पर्यटनस्थळ नव्हते, तर घर होते. सोमवारी सकाळी मी समुद्रसपाटीपासून ८०५४ फूट उंचीवर असलेल्या शिमल्यातील सर्वात उंच जाखू टेकडीवर होतो. अभि केवळ उंचीनेच मोठा नव्हता, तर त्याच्याकडे कथांचा खजिनाही होता. उंच देवदार वृक्षांच्या आणि २०१० मध्ये अनावरण झालेल्या हनुमानजींच्या १०८ फूट उंच मूर्तीच्या पायथ्याशी तो कविता ऐकवणाऱ्या मुलासारख्या उत्साहाने पर्यटकांना जाखू टेकडीचा इतिहास सांगत होता. एवढ्या कमी वयात त्याला इतकी माहिती आहे, याचे सर्वांनाच आश्चर्य वाटत होते. या तरुण कथाकारात काहीतरी वेगळे होते. कदाचित त्याने हनुमानजींचे ते तत्त्व आत्मसात केले होते, जे त्यांना असामान्य बनवते—सामर्थ्य तेव्हाच सार्थ ठरते, जेव्हा ते इतरांच्या उपयोगी पडते. हनुमानजींच्या चरणांशी उभे राहून माझा फोटो काढल्यानंतर अभिने मला स्थानिक आख्यायिकेच्या माध्यमातून रामायणात नेले : भगवान राम आणि रावणाच्या युद्धात लक्ष्मण जखमी झाले, तेव्हा हनुमानजींना संजीवनी बूटी आणण्यासाठी हिमालयात पाठवण्यात आले होते. असे मानले जाते की वाटेत विश्रांती घेण्यासाठी ते जाखूवर थांबले होते. येथे त्यांची भेट टेकडीवर तपश्चर्या करणाऱ्या ऋषी याकू—ज्यांना काही कथांमध्ये यक्ष असेही म्हटले जाते—यांच्याशी झाली आणि त्यांनी संजीवनी बूटी शोधण्यात मदत मागितली. पण अभिच्या शेवटच्या विचाराने मला विचार करायला भाग पाडले. तो म्हणाला की, ‘हनुमानजींना केवळ त्यांच्या अतुलनीय बळासाठीच नव्हे, तर आपल्या शक्तीचा उपयोग इतरांसाठी करण्याच्या पद्धतीमुळेही स्मरण केले जाते. त्यांनी कधीही प्रसिद्धीची अपेक्षा केली नाही. ते फक्त एका जीवाला वाचवण्याचा मार्ग शोधण्यासाठी निघाले होते.’ मी त्याचे बोलणे लक्षपूर्वक ऐकले. इथे एक तरुण आपले ज्ञान एका अनोळखी व्यक्तीसोबत शेअर करत होता आणि त्याबदल्यात कोणतीही अपेक्षा ठेवत नव्हता. त्याचे वागणे त्याने नुकताच सांगितलेला सिद्धांतच पुन्हा अधोरेखित करत असल्याचे दिसत होते. त्यांच्या कुटुंबाचीही एक वेगळी व्यावसायिक विचारसरणी आहे. सध्या नूतनीकरण सुरू असलेली त्यांची १४ खोल्यांची वास्तू उन्हाळ्यात केवळ आठ खोल्यांसह पुन्हा सुरू होईल. डोंगराळ ठिकाणाला आणि त्याच्या कहाण्यांना महत्त्व देणाऱ्या गंभीर प्रवाशांचे ते आदरातिथ्य करू इच्छितात. केवळ सोशल मीडिया फीडसाठी येणाऱ्यांचे नव्हे. या निर्णयामुळे पाहुण्यांची संख्या कदाचित कमी होईल, पण त्यांना एक अर्थपूर्ण अनुभव देण्याची त्यांची इच्छा यातून दिसून येते. माझ्यासारख्या लोकांचे मन पर्वतांमध्ये रमते आणि अभिसारख्या यजमानाकडे आम्हाला पुन्हा इथे खेचून आणण्याचे कौशल्य असते. ते केवळ एखादी खोली किंवा एखाद्या दृश्यस्थळाची सफर देत नाहीत, तर आपल्या कथांमधून त्या ठिकाणाला आपल्या आठवणींमध्ये कायमचे वसवतात. मला जाणवले की एखादी अविस्मरणीय सुट्टी अनेकदा पर्वताची उंची किंवा हॉटेलची आलिशानता यामुळे घडत नाही, तर आपल्याला या दोन्ही गोष्टी शोधण्यात मदत करणाऱ्या व्यक्तीच्या उदारतेमुळे घडते. तात्पर्य असे की, महानता किंवा श्रीमंती यांचे मोजमाप तुम्ही किती उंचीवर उभे आहात किंवा किती धनवान आहात यावर होत नाही. तर दुसऱ्याला मदत करण्यासाठी किंवा त्याचा मुक्काम अधिक अर्थपूर्ण बनवण्यासाठी तुम्ही किती पुढे जाऊ शकता, यावर ते ठरते.

This post was originally published on this site.



शहर

महाराष्ट्र

गुन्हा

राजकीय

विडियो गॅलेरी

देश विदेश

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *