किडनीचे आरोग्य जपा: काही सामान्य औषधेही करू शकतात गंभीर नुकसान, डॉक्टरांचा सल्ला आवश्यक

मानवी शरीरातील एक अत्यंत महत्त्वाचा अवयव म्हणून किडनी ओळखली जाते. शरीरातील पी एच संतुलन राखणे, रक्तदाब नियंत्रित करणे, ग्लुकोज तयार करणे आणि इतर अनेक आवश्यक शारीरिक कार्ये पार पाडण्यात किडनीची भूमिका अनमोल आहे. तज्ञांच्या मतानुसार, किडनी योग्य पद्धतीने कार्य करत नसल्यास या महत्त्वपूर्ण प्रक्रियांमध्ये अडथळा निर्माण होतो. एका जागतिक अभ्यासानुसार, भारतात सुमारे १३८ दशलक्ष लोक दीर्घकालीन किडनी विकाराने (क्रॉनिक किडनी डिसीज - CKD) ग्रस्त असल्याची धक्कादायक आकडेवारी समोर आली आहे. या आजारात किडनीची कार्यक्षमता खालावते, ज्यामुळे रक्ताचे योग्य प्रकारे शुद्धीकरण होऊ शकत नाही आणि शरीरात अतिरिक्त द्रव साचून हृदयाशी संबंधित गंभीर समस्या निर्माण होण्याची शक्यता वाढते. गेल्या काही वर्षांत किडनीच्या विकारांचे प्रमाण लक्षणीयरित्या वाढले आहे. एका अहवालानुसार, २०१८ ते २०२३ या कालावधीत CKD ची प्रकरणे ११.२ टक्क्यांवरून १६.४ टक्क्यांपर्यंत वाढली आहेत. या वाढीमागे विविध कारणे असली तरी, काही औषधांमुळे होणारे किडनीचे नुकसान हे एक महत्त्वाचे कारण असल्याचे दिसून आले आहे. आपल्या आरोग्यासाठी उपचारात्मक समजली जाणारी काही औषधेच किडनीच्या कार्यावर प्रतिकूल परिणाम करू शकतात, ही बाब चिंताजनक आहे. अशा काही औषधांबद्दल माहिती घेणे आवश्यक आहे, जेणेकरून संभाव्य धोके टाळता येतील. नॉन-स्टेरॉइडल अँटी-इन्फ्लेमेटरी ड्रग्स (NSAIDs) ही वेदनाशामक औषधे मोठ्या प्रमाणावर वापरली जातात. यामध्ये आयब्यूप्रोफेन, नेप्रोक्सेन आणि डायक्लोफेनॅक यांसारख्या औषधांचा समावेश आहे. ही औषधे वेदना कमी करण्यास प्रभावी असली तरी, त्यांच्या अतिवापरामुळे किडनीतील रक्तवाहिन्यांवर परिणाम होतो. किडनीसाठी आवश्यक असलेल्या 'प्रोस्टाग्लँडिन' या रसायनाच्या निर्मितीस ही औषधे अडथळा आणतात. प्रोस्टाग्लँडिनचे प्रमाण कमी झाल्याने किडनीकडे होणारा रक्तप्रवाह कमी होतो, ज्यामुळे किडनीचे कार्य बिघडू शकते. याव्यतिरिक्त, जेंटामायसिन, टोब्रॅमायसिन आणि अमिकॅसिन यांसारख्या अमिनोग्लायकोसाइड अँटिबायोटिक्सचा गंभीर बॅक्टेरिया संसर्गांवर उपचार करण्यासाठी वापर केला जातो. ही औषधे किडनीतील सूक्ष्म नळ्यांच्या पेशींमध्ये साचू शकतात आणि दीर्घकाळात 'फ्री रॅडिकल्स' तयार करून पेशींना हानी पोहोचवतात. व्हॅन्कोमायसिन हे आणखी एक शक्तिशाली अँटिबायोटिक आहे जे अनेक प्रकारच्या बॅक्टेरिया संसर्गांवर वापरले जाते. सामान्यतः सुरक्षित मानले जात असले तरी, संशोधनानुसार या औषधाचा जास्त डोस किंवा अमिनोग्लायकोसाइडसारख्या इतर औषधांसोबत वापर केल्यास किडनीवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. याशिवाय, CT स्कॅन किंवा अँजिओग्राफीसारख्या निदानात्मक चाचण्यांमध्ये वापरले जाणारे रेडिओकॉन्ट्रास्ट एजंट्स देखील धोकादायक ठरू शकतात. हे पदार्थ काहीवेळा 'कॉन्ट्रास्ट-इंड्यूस्ड नेफ्रोपॅथी' नावाचा विकार निर्माण करतात, ज्यामुळे किडनीकडे जाणारा रक्तप्रवाह कमी होतो. ज्या व्यक्तींना आधीपासूनच किडनीचे आजार आहेत, त्यांनी अशा तपासण्या करण्यापूर्वी विशेष खबरदारी घेणे आणि डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या सर्व माहितीवरून हे स्पष्ट होते की, काही सामान्य आणि अत्यावश्यक औषधे देखील किडनीच्या आरोग्यासाठी गंभीर धोका निर्माण करू शकतात. त्यामुळे कोणत्याही वेदनाशामक, प्रतिजैविक किंवा इतर औषधांचा वापर करताना, तसेच कोणत्याही निदानात्मक चाचणीपूर्वी वैद्यकीय तज्ञांचा सल्ला घेणे अनिवार्य आहे. स्वयं-औषधोपचार टाळा आणि आपल्या किडनीचे आरोग्य जपण्यासाठी डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाखालीच योग्य निर्णय घ्या.

This post was originally published on this site.