एन. रघुरामन यांचा कॉलम:आजकाल मुले इकॉनॉमिक्सऐवजी‘ पर्सनल फायनान्स’ निवडत आहेत

शाळा आपल्या विद्यार्थ्यांना खऱ्या जगासाठी कसे तयार करू शकतात? येथे एक मार्ग आहे. अर्थात मी असे म्हणत नाही की हा एकमेव मार्ग आहे. चला तर मग, सुरुवात करूया. वर्गात बसलेल्या त्या मुलांकडे शाळा संपवून आपल्या ‘ड्रीम कॉलेज’मध्ये जाण्यासाठी फक्त दोन वर्षे शिल्लक आहेत. त्या सर्वांनी उत्साहाने आपले लॅपटॉप उघडले आहेत, कारण हा तास त्यांच्या भविष्याबद्दल आहे आणि ते स्वतःच्या भविष्याचे शिल्पकार बनणार आहेत. होय, ते आपली सध्याची आर्थिक स्थिती आणि हे वास्तव जाणून घेणार आहेत की, आपल्या स्वप्नातील विद्यापीठात किंवा देशात पदवी शिक्षणासाठी नेमके किती पैसे लागतील. त्यांना शिक्षकांकडून आधीच एक सामायिक ‘स्प्रेडशीट’ मिळाली आहे, ज्यांच्या स्वतःच्या लॅपटॉपची स्क्रीन स्मार्ट क्लासरूमच्या मुख्य स्क्रीनवर दिसत आहे. विद्यार्थी आपल्या इनबॉक्समधून ती स्प्रेडशीट मुख्य स्क्रीनवर आणतात. त्यात अनेक रकाने आहेत आणि विद्यार्थ्यांना एक-एक करून प्रत्येक रकाना भरायचा आहे, जेणेकरून त्यांना प्रवेश, राहणे, खाणे, हॉस्टेल आणि इतर खर्चांचा वार्षिक खर्च समजू शकेल. जसा अंदाजित मासिक आणि वार्षिक खर्च लॅपटॉपवर दिसू लागतो, तसा वर्गात एकच गोंधळ उडतो. कारण ही रक्कम पाहून सर्व तरुण थक्क होतात. शिक्षक त्यांच्याकडे पाहून हसतात. खर्चाची बेरीज केल्यानंतर त्यांना विचारले जाते की, खर्च कमी करण्यासाठी त्यांना स्कॉलरशिप परीक्षेची तयारी करायची आहे का? त्यासोबत एक ‘प्लॅन शीट’ जोडलेली असते, ज्याद्वारे ते स्कॉलरशिप परीक्षेत चांगले गुण कसे मिळवता येतील याचे नियोजन करू शकतात. यामुळे मुलांमध्ये अभ्यासाची गोडी वाढते. त्यानंतर एक ‘बजेट ट्रॅकर’ असतो, ज्यामध्ये दोन रकाने असतात. यामध्ये विद्यार्थी 6% व्याजदराने ‘एज्युकेशन लोन’ घेऊ शकतात आणि त्याची ईएमआय आपल्या भविष्यातील संभाव्य पगारातून कापून देऊ शकतात. आधी त्यांना आपले संभाव्य खर्चही लिहावे लागतात. शिक्षक त्यांना सांगतात की, पगारातील 12% रक्कम कामावर येण्या-जाण्याच्या प्रवासासाठी वेगळी ठेवा. राज्य, शहर, ऑफिस, स्थानिक भाडे, सर्व काही यात समाविष्ट असते. हा क्लास काही महिने चालतो, जेणेकरून त्यांना त्या खऱ्या जगाचे चित्र दिसू शकेल ज्यात त्यांना जगायचे आहे. हळूहळू वर्गात त्यांना गुंतवणूक, टॅक्स, रिअल इस्टेट आणि इतर महत्त्वाच्या गोष्टींबद्दलही सांगितले जाते. जर तुम्ही विचार करत असाल की हे कुठे घडत आहे, तर सांगतो की अमेरिकेतील 22 राज्यांनी वर्गांमध्ये इकॉनॉमिक्सऐवजी ‘पर्सनल फायनान्स’च्या अभ्यासाची निवड केली आहे. मर्यादित संसाधने असलेल्या जगात बहुतेक शाळा तात्त्विक शिक्षणाऐवजी व्यावहारिक शिक्षणाला प्राधान्य देऊ इच्छितात. ‘शॉप क्लासेस’मध्येही (कौशल्य आधारित वर्ग) या बदलावर भर दिला जात आहे, कारण आता ‘ब्लू कॉलर’ नोकऱ्या अधिक लोकप्रिय होत आहेत आणि ‘व्हाइट कॉलर’ कमी होत आहेत. आजकाल विद्यार्थ्यांना खऱ्या जगात पाऊल ठेवताच कठीण आर्थिक निर्णय घ्यावे लागतात. अनेक तरुण, ज्यांना स्वतःचे काम सुरू करायचे आहे, त्यांना समजावून सांगितले जाते की कर्ज घेणे किती सोपे आहे पण ते फेडणे किती कठीण. महामारी किंवा सध्याच्या युद्धासारख्या संकटात, ज्यामध्ये राहणीमानाचा खर्च वाढतो, अशा वेळी ते लोक अधिक चांगले आर्थिक निर्णय घेतात ज्यांनी हायस्कूलमध्ये अनिवार्यपणे ‘फायनान्शियल एज्युकेशन’ घेतले आहे-त्यांच्या तुलनेत ज्यांनी हे शिक्षण घेतलेले नाही. जरी पर्सनल फायनान्स शिकण्याचे कोणतेही अनिवार्य प्रशिक्षण नसले, तरी अनेक लोक ते आवडीने शिकत आहेत. फंडा हा आहे की - शक्य असल्यास विद्यार्थ्यांना खऱ्या जगासाठी तयार करण्यासाठी इकॉनॉमिक्सऐवजी ‘पर्सनल फायनान्स’ हा विषय शिकवा. कारण जग अपेक्षेपेक्षा जास्त अनिश्चित होत आहे आणि मुलांसाठी हे समजून घेणे आवश्यक आहे की स्वप्ने पूर्ण करण्यासाठी त्यांना किती पैशांची गरज लागेल. हेच त्यांना खरा आरसा दाखवेल.