इराणच्या राष्ट्रपतींच्या निधनावर शोक न व्यक्त केल्याने राऊतांची परराष्ट्र धोरणावर टीका.

**परराष्ट्र धोरणावरून संजय राऊतांचे केंद्र सरकारवर गंभीर आरोप; 'काँग्रेसला अजूनही आंतरराष्ट्रीय महत्त्व, मोदींपेक्षा जास्त'** **मुंबई:** शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाचे खासदार संजय राऊत यांनी आज मुंबईत आयोजित पत्रकार परिषदेत भारताच्या परराष्ट्र धोरणावर तीव्र शब्दात टीका केली. विशेषतः इराणचे दिवंगत राष्ट्रपती इब्राहिम रईसी आणि परराष्ट्र मंत्री हुसेन अमीर-अब्दोल्लाहियान यांच्या दुर्दैवी निधनानंतर भारताने अधिकृत शोक व्यक्त न केल्याबद्दल त्यांनी केंद्र सरकारला धारेवर धरले. राऊत यांनी या प्रकरणी सरकारची भूमिका संशयाच्या भोवऱ्यात असून, भारताचे परराष्ट्र धोरण चुकीच्या दिशेने जात असल्याचा दावा केला. संजय राऊत यांनी आपल्या पत्रकार परिषदेत बोलताना सांगितले की, इराणच्या राष्ट्रपती आणि परराष्ट्र मंत्र्यांच्या दुर्दैवी विमान अपघातातील निधनावर भारताने अधिकृत शोक व्यक्त न करणे हे अत्यंत आश्चर्यकारक आहे. ते म्हणाले की, भारत हा जगातील एक मोठा लोकशाही देश असून, परराष्ट्र संबंधांमध्ये भारताची एक विशिष्ट भूमिका राहिली आहे. यापूर्वी पाकिस्तान किंवा चीनसारख्या देशांमधील नेत्यांच्या निधनावरही भारताने शोक व्यक्त केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत, असे राऊत यांनी निदर्शनास आणले. "इराण हा भारताचा जुना आणि महत्त्वपूर्ण मित्र देश असताना, भारत शोक संवेदना व्यक्त करायला का घाबरतो?" असा थेट प्रश्न त्यांनी केंद्र सरकारला विचारला. इराणसोबत भारताचे तेल आणि इतर अनेक क्षेत्रांमध्ये दीर्घकाळापासूनचे संबंध आहेत, त्यामुळे या गंभीर घटनेकडे दुर्लक्ष करणे हे परराष्ट्र धोरणाच्या दृष्टीने योग्य नसल्याचे राऊत यांचे मत होते. राऊत पुढे म्हणाले की, पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी भारताला 'अलिप्ततावादी' परराष्ट्र धोरणाची एक मजबूत पायाभरणी करून दिली होती, जे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताची एक स्वतंत्र ओळख निर्माण करणारे होते. मात्र, आता हे धोरण 'मातीमोल' झाले असून, भारताचे सरकार अमेरिका आणि इस्त्रायलच्या हातचे बाहुले बनले असल्याचा गंभीर आरोप त्यांनी केला. भारतासारख्या स्वतंत्र सार्वभौम राष्ट्राने केवळ काही विशिष्ट देशांच्या दबावाखाली येऊन निर्णय घेणे हे भारताच्या प्रतिष्ठेला धक्का देणारे आहे, असे राऊत यांचे म्हणणे होते. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना कोणीतरी ब्लॅकमेल करत असल्यामुळे ते इराण प्रकरणी शोक व्यक्त करू शकले नाहीत, अशी चर्चा जगभरात सुरू असल्याचेही राऊत यांनी नमूद केले. या प्रकारची चर्चा होणे हे देशाच्या पंतप्रधानांसाठी आणि भारताच्या आंतरराष्ट्रीय प्रतिमेसाठी चांगले नाही, असेही त्यांनी अधोरेखित केले. आपल्या विधानात, संजय राऊत यांनी काँग्रेस पक्षाच्या आंतरराष्ट्रीय महत्त्वावरही प्रकाश टाकला. ते म्हणाले की, आंतरराष्ट्रीय राजकारणात काँग्रेसला अजूनही मोठे महत्त्व आहे, आणि कदाचित ते पंतप्रधान नरेंद्र मोदींपेक्षा जास्त असेल. काँग्रेसने अनेक दशके भारताचे प्रतिनिधित्व केले आहे आणि त्यांचे जगभरातील अनेक देशांशी ऐतिहासिक संबंध आहेत. हे संबंध अजूनही टिकून आहेत आणि अनेक आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवर काँग्रेसच्या नेत्यांचा प्रभाव दिसून येतो, असा दावा राऊत यांनी केला. काँग्रेसच्या दीर्घकालीन राजवटीत भारताने अनेक आंतरराष्ट्रीय करार केले, आणि जगातील प्रमुख देशांसोबत विश्वासार्ह संबंध प्रस्थापित केले, ज्यामुळे आजही काँग्रेसला जागतिक स्तरावर एक विशिष्ट स्थान मिळते, असे सूचक विधान राऊत यांनी केले. एकूणच, खासदार संजय राऊत यांनी इराण प्रकरणाच्या निमित्ताने केंद्र सरकारच्या परराष्ट्र धोरणावर अनेक प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहेत. त्यांचे हे विधान राजकीय वर्तुळात आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या अभ्यासकांमध्ये नवीन चर्चेला तोंड फोडणारे ठरू शकते.