अमेरिका-इराण युद्धाची झळ: भारताच्या LPG पुरवठ्यावर मोठे संकट; तेलाचे दर वाढणार

**अमेरिका-इराण संघर्षाची भारताच्या एलपीजी पुरवठ्याला थेट झळ: होर्मुझ मार्गावरील कोंडीमुळे गृहउपयोगी गॅसच्या तुटवड्याची भीती** **नवी दिल्ली:** अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढलेल्या तणावामुळे जागतिक स्तरावर अनेक देशांना थेट आर्थिक फटका बसण्याची चिन्हे आहेत. या भू-राजकीय संघर्षाचे पडसाद आंतरराष्ट्रीय तेल बाजारात उमटत असून, कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. विशेषतः भारतासारख्या ऊर्जा आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशांसाठी ही परिस्थिती चिंताजनक बनली आहे, कारण इराणने महत्त्वपूर्ण सागरी मार्ग बंद केल्यामुळे भारताच्या एलपीजी (LPG) पुरवठ्यावर गंभीर संकट ओढवले आहे. इराणने हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) तेल वाहतुकीला अडथळा निर्माण करणारा एक मोठा निर्णय घेतला आहे. हा मार्ग जगातील सर्वात व्यस्त तेल वाहतूक मार्गांपैकी एक मानला जातो. इराणच्या या भूमिकेमुळे या मार्गावरून येणाऱ्या तेलवाहू टँकरची संख्या जवळपास ८० टक्क्यांनी घटल्याचे स्पष्ट झाले आहे. यामुळे जलमार्गांवर हजारो टँकरचा मोठा अडथळा निर्माण झाला आहे. इराणने या मार्गातून टँकर दिसल्यास त्यांना आग लावण्याची थेट धमकी दिल्यामुळे अनेक देशांची कोंडी झाली आहे आणि व्यापारी जहाजांसाठी हा मार्ग अत्यंत धोकादायक बनला आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील या वाढत्या संघर्षामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्चे तेल, एलपीजी आणि एलएनजी (LNG) गॅसच्या किमतीत सातत्याने वाढ होत आहे. या परिस्थितीमुळे भारतही तणावात आहे, कारण सध्याच्या घडीला भारताची इराणमार्गे होणारी ऊर्जेची आयात जवळपास ठप्प झाली आहे. भारत सरकारने यावर स्पष्टीकरण दिले आहे की, सध्या देशाकडे पुरेसा इंधन साठा उपलब्ध आहे. डिझेल आणि पेट्रोलचा साठा पुढील २५ दिवस पुरेल इतका असून, भारताकडून सध्या इतर पर्यायी स्त्रोतांचा आणि मार्गांचा शोध घेण्यासाठी युद्धपातळीवर प्रयत्न सुरू आहेत. जरी सध्या कच्च्या तेलाच्या, एलपीजी आणि एलएनजीच्या पुरवठ्याबाबत कोणतीही तातडीची समस्या नसली, तरी भारताची दररोजची ऊर्जा गरज खूप मोठी आहे आणि तिची पूर्तता करण्यासाठी आयात अत्यंत महत्त्वाची आहे. तेल कंपन्यांनी देशांतर्गत एलपीजी गॅसचे उत्पादन वाढवण्यास सुरुवात केली आहे, जेणेकरून संभाव्य तुटवड्यावर नियंत्रण ठेवता येईल. सरकारने असेही स्पष्ट केले आहे की, आंतरराष्ट्रीय बाजारात डिझेल आणि पेट्रोलच्या किमती वाढत असल्या तरी, त्याचा सर्वसामान्य नागरिकांवर कोणताही परिणाम होणार नाही आणि डिझेल, पेट्रोल व गॅसच्या किमती स्थिर ठेवल्या जातील. सध्याच्या घडीला भारतासाठी डिझेल आणि पेट्रोलपेक्षाही एलपीजी गॅसची उपलब्धता ही मोठी चिंता बनली आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे, भारताला लागणाऱ्या एकूण एलपीजी गॅसपैकी सुमारे ८० टक्के गॅस हा हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून भारतात येतो आणि इराणच्या कृतीमुळे तो मार्ग आता बंद झाला आहे. महत्त्वाचे म्हणजे, भारताकडे एलपीजी गॅसच्या आयातीसाठी सध्या कोणताही ठोस पर्यायी मार्ग उपलब्ध नाही. देशाच्या एकूण एलपीजी गॅस गरजेपैकी सुमारे ६० टक्के गॅस आयात केला जातो. जर हा संघर्ष अधिक काळ सुरू राहिला, तर त्याचा थेट परिणाम स्वयंपाकघरात वापरल्या जाणाऱ्या एलपीजी गॅसच्या पुरवठ्यावर होईल आणि देशात मोठ्या प्रमाणावर गॅसचा तुटवडा निर्माण होण्याची भीती आहे.