आता म्हणाल, 'माहीमचा किल्ला दाखवतो तुला!'... ऐतिहासिक वारसा जपण्यासाठी महापालिका आणि सीमाशुल्क विभागाचा मोठा निर्णय

मुंबई: मुंबई हे नाव उच्चारले की आपल्या डोळ्यांसमोर उभे राहतात गगनचुंबी टॉवर्स, धावणारी लोकल आणि कधीही न झोपणारे हे शहर. मात्र, या आर्थिक राजधानीचा पाया ज्या इतिहासावर उभा आहे, तो इतिहास काही शतके मागे घेऊन जातो. यातीलच एक महत्त्वाचा दुवा म्हणजे 'माहीमचा किल्ला'. दुर्लक्षामुळे आणि अतिक्रमणामुळे काळवंडलेल्या या किल्ल्याला पुन्हा एकदा गतवैभव प्राप्त करून देण्यासाठी मुंबई महानगरपालिका आणि सीमाशुल्क विभाग (Customs Department) एकत्र आले आहेत.

सामंजस्य करार आणि प्रकल्पाची व्याप्ती:

माहीम किल्ल्याच्या संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी नुकताच महापालिका मुख्यालय येथे एक महत्त्वपूर्ण सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला. हा किल्ला सीमाशुल्क विभागाच्या अखत्यारीत असल्याने त्यांच्या परवानगीने आता महापालिका याच्या दुरुस्तीचे काम करणार आहे. यासाठी २० कोटी रुपयांची प्राथमिक तरतूद करण्यात आली आहे.

काय असेल खास?

• अतिक्रमणमुक्ती: किल्ल्याच्या आवारातून २७५ पेक्षा जास्त कुटुंबांचे पुनर्वसन करून परिसर अतिक्रमणातून मुक्त करण्यात आला आहे.

• संरचनात्मक सक्षमीकरण: जीर्ण झालेल्या तटबंदीची डागडुजी, पडलेले भाग पुन्हा ऐतिहासिक पद्धतींनी उभारणे आणि किल्ल्याच्या पायाचे रक्षण करण्यासाठी संरक्षक भिंती (Retaining Walls) बांधल्या जाणार आहेत.

• पर्यटन विकास: किल्ल्याच्या आतील भागात पदपथ (Pedestrian Pathways) विकसित केले जाणार आहेत. तसेच, येथे एक 'सीमाशुल्क संग्रहालय' (Customs Museum) उभारण्याचेही नियोजन आहे.

• ऐतिहासिक शोध: किल्ल्याच्या परिसरात एका ऐतिहासिक विहिरीचा शोध घेऊन तिचेही उत्खनन आणि जतन केले जाणार आहे.

पर्यटनाचे नवीन केंद्र:

गेल्या अनेक वर्षांपासून हा किल्ला उपेक्षित होता. परंतु आता या पुनरुज्जीवन प्रकल्पामुळे मुंबईकरांना विरंगुळ्याचे एक ऐतिहासिक ठिकाण मिळणार आहे. तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली हे काम होणार असून, 'आदम्य' अशा या किल्ल्याचा इतिहास येणाऱ्या पिढीला आता जवळून अनुभवता येणार आहे.