विनातिकीट रेल्वे प्रवाशांना मोठा दणका! रेल्वे प्रशासनाकडून दंडाच्या रकमेत दुप्पट वाढ; आजपासूनच लागू होणार नवीन कडक नियम

मुंबई: ट्रेनमधून विनातिकीट (Ticketless) किंवा रेल्वेचे नियम मोडून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांविरोधात भारतीय रेल्वेने आतापर्यंतची सर्वात मोठी आणि कडक पाऊले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. केंद्र सरकारच्या नव्या 'जन विश्वास (तरतुदींचे संपादन) अधिनियम, २०२६' (Jan Vishwas Act, 2026) अंतर्गत रेल्वे कायदा, १९८९ च्या विविध कलमांमध्ये महत्त्वाचे बदल करण्यात आले आहेत. या नव्या नियमांनुसार, आता ट्रेनमध्ये विनातिकीट प्रवास करताना पकडले गेल्यास द्यावा लागणारा किमान दंड थेट दुप्पट करण्यात आला आहे. हा नवा नियम आजपासून म्हणजेच २० जून २०२६ पासून देशभरात तात्काळ लागू करण्यात आला आहे.

किमान २५० रुपयांऐवजी आता मोजावे लागणार ५०० रुपये

रेल्वे प्रशासनाने दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार, यापूर्वी रेल्वे कायदा १९८९ च्या कलम १३७ आणि १३८ अंतर्गत विनातिकीट प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना किमान २५० रुपये अधिक प्रवासाचे तिकीट भाडे एवढा दंड आकारला जात होता. मात्र, नवीन नियमांनुसार हा किमान २५० रुपयांचा दंड आता वाढवून थेट ५०० रुपये करण्यात आला आहे. म्हणजेच, कोणत्याही वर्गातून विनातिकीट प्रवास करताना टीटीईने (TTE) पकडल्यास प्रवाशांना प्रवासाच्या भाड्याव्यतिरिक्त किमान ५०० रुपये अतिरिक्त पेनल्टी भरावीच लागेल. दंड न भरल्यास ६ महिन्यांपर्यंतचा तुरुंगवास किंवा न्यायालयीन कारवाई होऊ शकते.

इतर नियम उल्लंघनांवरही कडक दणका

केवळ विनातिकीट प्रवासच नाही, तर रेल्वे परिसरातील इतर गुन्ह्यांसाठीही दंडाची रक्कम वाढवण्यात आली आहे:

• इतरांच्या तिकिटावर प्रवास करणे: जर एखादा प्रवासी दुसऱ्या व्यक्तीच्या नावावर असलेल्या तिकिटावर प्रवास करताना आढळला, तर त्याचे तिकीट जप्त केले जाईल, तसेच त्याला ५०० रुपये दंडासह नवीन तिकीट भाडे भरावे लागेल.

• रेल्वे परिसरात उपद्रव किंवा गैरवर्तन: ट्रेनमध्ये किंवा स्टेशनवर दारू पिऊन हुल्लडबाजी करणे, शिवीगाळ करणे किंवा सहप्रवाशांना त्रास दिल्यास आता १,००० रुपये दंड आकारला जाईल.

• अनाधिकृत फेरीवाले आणि भिकारी: ट्रेनमध्ये किंवा प्लॅटफॉर्मवर अनधिकृतपणे वस्तू विकणाऱ्या आणि भीक मागणाऱ्यांवर २,००० रुपयांपर्यंतचा दंड आकारला जाईल. पुन्हा तोच गुन्हा केल्यास १ वर्षाच्या तुरुंगवासाची तरतूद आहे.

• धोकादायक वस्तू वाहून नेणे: ट्रेनमध्ये प्रतिबंधित आणि ज्वलनशील वस्तू घेऊन प्रवास करणाऱ्यांना आता किमान १०,००० रुपयांचा मोठा दंड ठोठावला जाऊ शकतो.

कारवाईचे मुख्य कारण काय?

भारतीय रेल्वेत दरवर्षी कोट्यवधी लोक विनातिकीट प्रवास करतात, ज्यामुळे रेल्वे प्रशासनाला मोठा आर्थिक तोटा सहन करावा लागतो. केवळ मध्य रेल्वे (Central Railway) झोनने मे २०२६ या एकाच महिन्यात सुमारे ४.९६ लाख विनातिकीट प्रवाशांकडून ४०.८५ कोटी रुपयांचा विक्रमी दंड वसूल केला आहे. ही वाढती प्रवृत्ती रोखण्यासाठी आणि गाड्यांमधील गर्दी नियंत्रित करून प्रामाणिक प्रवाशांचा प्रवास सुखकर करण्यासाठी सरकारने दंडाची रक्कम दुप्पट करण्याचा हा कठोर निर्णय घेतला आहे. रेल्वे प्रशासनाने सर्व प्रवाशांना वैध तिकीट घेऊनच प्रवास करण्याचे आवाहन केले आहे.

सविस्तर वाचा, लिंक कमेंट मध्ये https://punenews24.in/